Niejasności w interpretacji umowy przewozu lub zlecenia transportowego, nieporozumienia między podwykonawcami, spory między partnerami międzynarodowymi – to tylko jedne z sytuacji, które mogą wymusić konieczność sięgnięcia po alternatywne metody rozwiązywania sporów w transporcie. Alternatywne oczywiście do klasycznego postępowania sądowego. Do jednych z najbardziej znanych należy mediacja, choć nie jest ona wcale jedynym ze sposobów polubownego zażegnania konfliktu.
Dlaczego warto w ogóle sięgać po alternatywne metody rozwiązywania sporów w transporcie?
Alternatywne metody rozwiązywania sporów w transporcie, takie jak mediacja, ale też zwykłe negocjacje czy arbitraż, mają kilka istotnych przewag nad postępowaniem sądowym.
Są przede wszystkim szybsze i pozwalają wypracować porozumienie w znacznie krótszym czasie niż gdyby tą samą sprawą miałby zająć się sąd. Zamiast czekać miesiące, a nawet lata na rozstrzygnięcie, dzięki rozwiązaniom polubownym może udać się Wam zakończyć spór już po kilkunastu dniach lub kilku tygodniach, a w optymistycznym scenariuszu i przy wsparciu dobrego mediatora – czasami po jednym spotkaniu.
Na korzyść alternatywnych metod rozwiązywania sporów w transporcie przemawiają również niższe koszty i ograniczone formalności (jeśli mediację rozpoczęto przed wytoczeniem powództwa). Aby rozpocząć mediację, wystarczy zgoda obu stron i znalezienie mediatora. Podstawą do przeprowadzenia mediacji będzie wtedy umowa mediacyjna.
Kiedy jeszcze warto zdecydować się na to, by rozwiązać konflikt polubownie? Kiedy zależy Wam na utrzymaniu dalszych relacji biznesowych i nie chcecie kategorycznie przekreślać szans na kolejne współprace. Dzięki mediacji czy negocjacjom jesteście w stanie razem wypracować akceptowalne dla Was porozumienie i utrzymać dobre stosunki.
A gdy o treści porozumienia mowa, to mediacja daje tu stronom dużo większą elastyczność i swobodę w zadecydowaniu, jak zażegnać konflikt i jakie rozwiązania przyjąć. W przypadku postępowania sądowego powód i pozwany muszą natomiast zastosować się do orzeczenia sądu i nie mają wpływu na jego treść.
Mediacja między przewoźnikiem a zleceniodawcą – o tych 9 aspektach warto wiedzieć
Zauważyłeś, że współpraca z dotychczasowym kontrahentem zaczyna się delikatnie komplikować i zlecenie transportowe nie przebiega tak, jak sobie założyłeś? To sygnały, które mogą wskazywać na konieczność skorzystania w najbliższej przyszłości z mediacji lub innej, polubownej drogi.
Oto co powinieneś wiedzieć o mediacji między przewoźnikiem a zleceniodawcą:
- Mediacja jest możliwa zarówno przed skierowaniem sprawy do sądu, jak i na etapie już toczącego się postępowania sądowego (sąd może skierować Was na mediację na każdym etapie postępowania, jeśli istnieją szanse na zawarcie ugody).
- Alternatywnym metodom rozwiązywania sporów w transporcie przypisuje się duże znaczenie, ponieważ jedną z obowiązkowych informacji, jaka powinna znaleźć się w pozwie, jest informacja o tym, czy została podjęta wcześniej próba mediacji, a jeśli nie – to dlaczego tego zaniechano. Z art. 10 KPC jasno wynika również, że sąd powinien dążyć w każdym stanie postępowania do zawarcia ugody, jeśli tylko charakter sprawy cywilnej na to pozwala (nie każda sprawa ma zdatność mediacyjną).
- Mediacja jest zawsze dobrowolna. A to oznacza, że jeśli jedna strona się na nią nie zgodzi, wypracowanie porozumienia w takiej procedurze nie będzie możliwe.
- Mediator, który zostanie wybrany do wspierania stron w zawarciu porozumienia, musi zostać przez te strony zaakceptowany.
- Mediatorem w Waszym sporze powinna być osoba neutralna, bezstronna i mająca doświadczenie w podobnego typu sprawach.
- Jeśli decydujecie się na mediację przed skierowaniem sprawy do sądu, możecie wybrać mediatora samodzielnie (spośród mediatorów widniejących na listach ośrodków mediacyjnych, uczelni czy organizacji pozarządowych lub na listach tzw. stałych mediatorów sądowych) albo zwrócić się o pomoc do ośrodka ADR (Alternative Dispute Resolution), który wskaże taką osobę.
- Mediator prowadzi mediację z wykorzystaniem różnych metod. Różne może być też jego zaangażowanie w sprawę – styl oddziaływania. Może on wspierać strony w formułowaniu przez nie propozycji ugodowych lub, na ich zgodny wniosek, może też wskazać konkretne sposoby rozwiązania sporu, które nie są jednak dla stron wiążące.
- Pożądanym rezultatem każdej mediacji jest zawarcie akceptowalnej przez obie strony ugody, która nie wynika z nacisku mediatora, jak również nie opiera się na narzuconych przez niego rozwiązaniach. Nie zawsze jednak taką ugodę udaje się wypracować. Nie jest dlatego wskazane, by przedłużać mediację, gdy nie widać szans na zawarcie porozumienia.
- Mediator ma obowiązek sporządzić protokół z mediacji i doręczyć jego odpis stronom. W protokole tym wskazuje w szczególności jej przebieg, dane uczestniczących w niej stron, wynik mediacji, czas prowadzenia mediacji.
Ważne: Przez czas trwania mediacji dochodzi, na mocy art. 121 pkt 5 KC, do zawieszenia biegu terminu przedawnienia roszczenia. To samo dotyczy, na podstawie pkt 6, roszczeń objętych wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej – w tym przypadku bieg przedawnienia ulega zawieszeniu przez czas trwania postępowania pojednawczego, o którym mowa w art. 184-186 KPC. Postępowanie pojednawcze, podobnie jak procedura z art. 10 KPC, zaliczają się jednak do tzw. niewłaściwych metod ADR, gdzie inicjatywa zawarcia ugody wynika z woli sądu.
Czy każdą sprawę da się rozwiązać alternatywnymi metodami rozwiązywania sporów w transporcie?
Nie każda sprawa ma tzw. zdatność mediacyjną, czyli będzie nadawać się do rozstrzygnięcia poprzez zawarcie ugody. Większość konfliktów w transporcie, szczególnie tych, dotyczących pieniędzy, jakości usług i umów, można jednak rozwiązać na drodze mediacji. Nie nadają się do niej natomiast sprawy, w których nie można swobodnie dysponować prawami, bo ich rozstrzygnięcie należy wyłącznie do sądu lub organu administracji.
Zdatność mediacyjną (ugodową) mają zwłaszcza wszystkie sprawy, które są rozstrzygane w ramach powództw o świadczenie (np. o zapłatę). Z reguły brakuje jej natomiast powództwom o ustalenie i ukształtowanie. W transporcie alternatywne metody rozwiązywania sporów nie znajdą zastosowania w szczególności w sporach, które odnoszą się do decyzji administracyjnych czy wymagają rozstrzygnięcia przez organ państwowy, np. cofnięcie licencji transportowej, przyznanie zezwoleń, koncesji.
Jeśli konflikt z Twoim kontrahentem narasta i doszło do powstania szkód transportowych, zanim postanowisz skierować sprawę do sądu, spróbuj wypracować porozumienie przy wsparciu mediatora lub z wykorzystaniem innej, alternatywnej metody. Zapraszamy Cię do kontaktu z naszą kancelarią transportową LEGALTRANS, która zna realia, w jakich działają polscy przewoźnicy i wie, jak skutecznie i szybko można załagodzić spór.
