Transport towarów niebezpiecznych podlega regularnym aktualizacjom prawnym. Odbywają się one cyklicznie – w okresach 2-letnich, w latach nieparzystych. Oznacza to, że ostatnie zmiany w ADR przypadają na lata 2025-2027. Co będzie w takim razie dziać się w ADR w 2026 roku? Czy na nadchodzący rok przypadają jakieś szczególne regulacje ADR?
Nowe przepisy dotyczące ADR zaczynają obowiązywać 1 stycznia w roku nieparzystym, z przewidzianym najczęściej 6-miesięcznym okresem przejściowym. A zatem aktualne regulacje ADR na lata 2025-2027 obowiązują od 1 stycznia 2025 roku, przy czym do 30 czerwca 2025 roku można było sięgać jeszcze do regulacji ADR z 2023 roku. Natomiast od 1 lipca 2025 roku obowiązują wyłącznie przepisy ADR na okres 2025-2027.
W Polsce postanowienia ADR implementowane są ustawą z 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych oraz liczne rozporządzenia wykonawcze, takie jak rozporządzenie w sprawie prowadzenia kursów z zakresu przewozu towarów niebezpiecznych czy rozporządzenie w sprawie egzaminów dla kierowców przewożących towary niebezpieczne.
Transport materiałów niebezpiecznych – ogólne zasady bezpieczeństwa ADR
Transport materiałów niebezpiecznych wymaga zachowania szczególnych zasad ostrożności. Oto kilka najważniejszych obostrzeń, do których należy stosować się przy przewozach ADR:
Klasyfikacja ładunków
Substancje i przedmioty uznawane za niebezpieczne przypisuje się do jednej z dziewięciu klas zagrożenia – od materiałów wybuchowych, przez gazy i substancje łatwopalne, aż po materiały żrące czy promieniotwórcze. Każdy towar musi zostać odpowiednio przyporządkowany do kategorii zgodnie z Tabelą A załącznika ADR, która określa m.in. numer UN, właściwą nazwę przewozową, klasę, podklasę oraz grupę pakowania.
Wymagania dotyczące opakowań
Materiały z listy ADR mogą być przewożone wyłącznie w opakowaniach odpowiadających szczegółowym instrukcjom pakowania, zawartym w załączniku A. Opakowania te, niezależnie od tego, czy są to butle, beczki, kanistry, skrzynie czy pojemniki kombinowane, muszą spełniać określone normy odporności i być przyporządkowane do odpowiedniej grupy pakowania. W przypadku przewozu luzem materiałów sypkich lub cieczy niebezpiecznych stosuje się specjalistyczne środki transportu, takie jak cysterny, urządzenia ciśnieniowe czy kontenery-cysterny, które podlegają wymogom opisanym w części B Konwencji.
Oznakowanie i dokumentacja
Każdy element przesyłki oraz pojazd przewożący ładunki niebezpieczne musi być właściwie oznaczony. Na oznaczenia te składają się etykiety ostrzegawcze z symbolami zagrożeń, dodatkowe nalepki informacyjne oraz pomarańczowe tablice z numerem UN i kodem zagrożenia. W dokumentacji przewozowej musi znajdować się m.in. pełny opis ładunku, sposób jego klasyfikacji oraz aktualne instrukcje pisemne dla kierowcy, zawierające procedury reagowania na zdarzenia awaryjne.
Ważne: Od 1 lipca 2025 roku wszystkie dokumenty ADR muszą być przechowywane w kabinie kierowcy, a nie przy ładunku, tak jak często miało to miejsce ze względu na funkcjonujący termin “jednostki transportowej”.
Szkolenia i kwalifikacje osób zaangażowanych w przewóz
Każdy kierowca, który wykonuje przewóz materiałów niebezpiecznych, ma obowiązek ukończenia szkolenia i posiadania ważnego zaświadczenia ADR. Dopiero z takim certyfikatem może prowadzić pojazd oznaczony jako ADR.
Ważne: Od 2025 roku obowiązek odbycia szkolenia ADR dotyczy również osób mających styczność z towarami przewożonymi w ilościach ograniczonych (LQ).
W każdej firmie zajmującej się transportem ładunków ADR musi działać też doradca ds. bezpieczeństwa przewozu towarów niebezpiecznych, nadzorujący zgodność działań z przepisami.
Obowiązki uczestników przewozu
Nadawca odpowiada za prawidłową identyfikację zagrożeń, właściwe zapakowanie i oznakowanie towaru oraz przygotowanie dokumentacji przekazywanej przewoźnikowi. Przewoźnik ma obowiązek zapewnić odpowiednie warunki transportu i upewnić się, że towary niebezpieczne przeznaczone do przewozu, są dopuszczone do przewozu zgodnie z ADR, a odbiorca – bezpieczny rozładunek. Każda ze stron uczestniczących w przewozie ponosi odpowiedzialność za przestrzeganie wymogów ADR oraz krajowych regulacji dotyczących transportu drogowego.
Pojazdy dopuszczone do przewozu ADR i ich wyposażenie
Niektóre rodzaje pojazdów (EX/II, EX/III, FL, AT i MEMU) przewożących towary niebezpieczne, muszą posiadać świadectwo dopuszczenia ADR, potwierdzające ich przystosowanie do transportu określonych klas zagrożeń. Każdy taki pojazd musi być wyposażony w środki bezpieczeństwa, m.in. odpowiednie gaśnice, apteczkę, dodatkowe oznakowanie oraz, w razie potrzeby, środki ochrony osobistej dla kierowcy, np. kombinezon ochronny przy przewozie substancji toksycznych. Pojazdy muszą również przechodzić bieżące badania techniczne,a w przypadku cystern – okresowe przeglądy zgodne z przepisami ADR.
Wyłączenia i uproszczenia (LQ oraz EQ)
ADR zezwala na stosowanie uproszczonych procedur względem towarów przewożonych w ilościach ograniczonych (LQ) lub bardzo małych, tzw. wyjątkowych (EQ). Przesyłki mieszczące się w limitach LQ nie wymagają oznakowania pojazdu tablicami pomarańczowymi ani spełniania większości wymogów technicznych. Jednak od 2025 roku osoby zajmujące się takimi przewozami muszą posiadać formalne przeszkolenie ADR. Towary w ilościach EQ są praktycznie zwolnione z regulacji, ponieważ ich ilość jest na tyle minimalna, że nie generuje istotnego ryzyka.
Regulacje ADR 2026 – jakie zasady obowiązują w nadchodzącym roku?
ADR w 2026 roku to w głównej mierze kontynuacja przepisów, które weszły w życie w 2025 roku. Najważniejsze zmiany w przepisach ADR, które obowiązują w latach 2025-2027, to:
Obowiązek szkolenia ADR przy przewozach LQ
Po raz pierwszy przepisy ADR wprost wymagają, aby kierowcy transportujący towary w ilościach ograniczonych (LQ) posiadali stosowne przeszkolenie. Dotychczas kwestia ta była interpretowana różnie, jednak od 2025 roku każdy pracownik mający styczność z przewozami LQ, musi przejść szkolenie ADR.
Nowe regulacje dotyczące dokumentacji przewozowej
Zgodnie ze zmianami obowiązującymi od 1 lipca 2025 roku wszelkie dokumenty związane z przewozem materiałów niebezpiecznych – w tym list przewozowy ADR, instrukcje pisemne czy certyfikaty – muszą być przechowywane w kabinie pojazdu. Nie mogą już znajdować się przy ładunku. Nadawca jest zobowiązany przekazać pełny komplet dokumentów przed rozpoczęciem transportu. Ułatwia to organom kontrolnym szybki dostęp do dokumentacji podczas działań na drodze.
Nowe numery UN i zmodyfikowane klasyfikacje
W najnowszej edycji ADR rozszerzono Tabelę A o 11 nowych numerów UN, związanych głównie z rozwojem technologii bateryjnych i nowych substancji chemicznych. Pojawiły się m.in. UN 3551 i UN 3552 dla baterii sodowo-jonowych, UN 3553 dla Disilanu oraz kilka oznaczeń dla pojazdów napędzanych energią elektryczną (UN 3556–3558). Dodano również nowe pozycje dotyczące środków gaśniczych (np. UN 0514, UN 3559).
Nowe wymagania dla transportu baterii i urządzeń zasilanych energią elektryczną
W ADR 2025 znalazły się zaostrzone reguły dotyczące przewozu akumulatorów litowych i sodowych oraz sprzętu zawierającego takie baterie. Wprowadzono nowe instrukcje pakowania, w tym P912 dedykowaną pojazdom z bateriami, oraz rozbudowano przepisy dotyczące zabezpieczenia ładunku przed uszkodzeniem i zwarciem. Nowe oraz zmodyfikowane przepisy szczególne precyzują, jak przygotować do transportu urządzenia i pojazdy zasilane bateriami.
Możliwość przewozu niektórych odpadów niebezpiecznych luzem
Od tego roku zezwolono – przy spełnieniu określonych warunków – na przewóz niektórych odpadów luzem, co wcześniej było wyraźnie zabronione. Szczególnie istotna jest zmiana dotycząca odpadów zawierających azbest. Transport takich odpadów luzem jest teraz możliwy, o ile wykorzystany zostanie odpowiedni pojazd lub cysterna oraz zachowane będą wymogi dotyczące szczelności, czyszczenia i oznakowania.
Nowelizacja rozporządzenia dotyczącego ciśnieniowych urządzeń transportowych
Od 9 października 2025 roku obowiązuje znowelizowane rozporządzenie o cysternach i butlach ADR – rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie ciśnieniowych urządzeń transportowych. Na jego podstawie nastąpiło ujednolicenie nazw chemicznych oraz obowiązek podawania przy znaku badania numeru jednostki notyfikowanej.
Źródło:
https://dziennikustaw.gov.pl/DU/rok/2025/pozycja/642
