e-CMR to odpowiednik tradycyjnego, papierowego listu CMR, o którym mowa w Konwencji CMR, regulującej międzynarodowy transport drogowy wykonywany w celach zarobkowych. Możliwość stosowania elektronicznego listu przewozowego nie wynika natomiast bezpośrednio z pierwotnej treści samej Konwencji CMR, a jednego z protokołów dodatkowych z 2008 r., który to jednak zaczął obowiązywać Polskę dopiero w 2019 r. W kontekście elektronicznego listu przewozowego regularnie pada dlatego pytanie o to, jak wdrożyć go w praktyce – bo wbrew pozorom nie jest to wcale tak łatwe i oczywiste.
Krótko o elektronicznym liście przewozowym (e-CMR) – najważniejsze informacje
Szczegółowych informacji o elektronicznym liście przewozowym powinniśmy szukać nie w samej Konwencji CMR, a w protokole dodatkowym dotyczącym elektronicznego listu przewozowego, sporządzonym w Genewie 20 lutego 2008 r.
To, co jest najważniejsze w kontekście e-CMR, to fakt, że:
- zawiera te same dane, co tradycyjny – papierowy – list przewozowy CMR,
- jest traktowany na równi z papierowym listem przewozowym oraz ma taką samą wartość dowodową i ten sam skutek co list przewozowy,
- uwierzytelnia się go przez strony umowy przewozu przy użyciu wiarygodnego podpisu elektronicznego lub przy użyciu jakiejkolwiek innej elektronicznej metody uwierzytelniania, która jest dozwolona w państwie, w którym list został wystawiony.
Jakie są korzyści stosowania e-CMR?
Elektroniczny list przewozowy jest jednym z wielu przejawów cyfryzacji transportu i ma swoje korzyści. Należy do nich m.in. ograniczenie papierologii, zmniejszenie zużycia papieru, oszczędność kosztów, a także przyspieszenie całej procedury przewozowej. e-CMR gwarantuje również lepszy odczyt i automatyzację danych, minimalizuje ryzyko błędów czy zawieruszenia dokumentu podczas przewozu. Dzięki e-CMR strony zyskują także natychmiastowy dostęp do statusu ładunku z możliwością jego śledzenia.
Co powinno się znaleźć w elektronicznym liście przewozowym?
Treść elektronicznego listu przewozowego pozostaje tożsama z treścią listu papierowego. Szczegółowe informacje zawiera w tym przedmiocie Konwencja CMR, w art. 6. List przewozowy składa się z elementów obowiązkowych (ust. 1) i elementów fakultatywnych (ust. 2 i 3).
Do obligatoryjnych elementów listu przewozowego, w tym e-CMR, należą:
- miejsce i data jego wystawienia;
- nazwisko (nazwa) i adres nadawcy, przewoźnika i odbiorcy;
- miejsce i data przyjęcia towaru do przewozu oraz przewidziane miejsce jego wydania;
- powszechnie używane określenie rodzaju towaru oraz sposób opakowania, a dla towarów niebezpiecznych ich ogólnie uznane określenie;
- ilość sztuk, ich cechy i numery;
- waga brutto lub inaczej wyrażona ilość towaru;
- koszty związane z przewozem (przewoźne, koszty dodatkowe, należności celne i inne koszty powstałe od chwili zawarcia umowy do chwili dostawy);
- instrukcje niezbędne do załatwienia formalności celnych i innych;
- oświadczenie, że przewóz, bez względu na jakąkolwiek przeciwną klauzulę, podlega przepisom Konwencji CMR.
Ważne jest także zapewnienie integralności danych umieszczonych w e-CMR, co oznacza, że powinien on być możliwy do uzupełnienia na etapie ustalania warunków przewozu. Natomiast wprowadzanie ewentualnych, późniejszych zmian jest dopuszczalne tylko w przypadkach przewidzianych przez Konwencję CMR i wymaga tego, aby pojawiły się o nich odpowiednie wzmianki w systemie, za pośrednictwem którego wystawiany jest elektroniczny list przewozowy.
Czy e-CMR jest popularny na arenie międzynarodowej?
Mimo że e-CMR nie jest rozwiązaniem całkowicie nowym, to w rzeczywistości przez ostatnie lata nie był on stosowany na aż tak szeroką skalę, jak można by zakładać. Prym wiódł i wiedzie wciąż papierowy list CMR. A wynikało to z faktu, że protokół do Konwencji CMR przerzucał de facto ciężar wdrożenia procedur stosowania e-CMR i zapewnienia jego integralności na zainteresowane strony. Skutkowało to mnogością regulacji odnoszących się do e-CMR i pewnym chaosem informacyjnym. Finalnie taki stan rzeczy przełożył się na to, że elektroniczny list przewozowy był popularny przede wszystkim wśród największych podmiotów, mających środki finansowe na poniesienie kosztów potrzebnych do wdrożenia tychże procedur.
Co więcej, nie wolno zapominać, że sama Konwencja CMR, jak również protokół, odnoszą się tylko do przewozów międzynarodowych i są stosowane jedynie względem państw będących ich sygnatariuszami, co również nie pozostaje bez wpływu na popularność i użycie e-CMR.
e-CMR a rozporządzenie eFTI
Istotne zmiany w odniesieniu do e-CMR nastąpiły jednak 21 sierpnia 2024 r., kiedy to w życie weszło Rozporządzenia UE nr 2020/1056 z dnia 15 lipca 2020 r. w sprawie elektronicznych informacji dotyczących transportu drogowego (tzw. eFTI – „elektroniczne informacje dotyczące transportu towarowego”).
Na chwilę obecną rozporządzenie to nie obowiązuje natomiast w pełnym zakresie.
Jego głównym celem jest ustanowienie ram prawnych w odniesieniu do przekazywania drogą elektroniczną – między zainteresowanymi podmiotami gospodarczymi a właściwymi organami – informacji regulacyjnych związanych z transportem towarów na terytorium UE. Odnosi się ono więc również do elektronicznych listów przewozowych. Rozporządzenie przejęło ciężar ustanawiania jednolitych procedur wdrażania e-CMR na organy UE, co gwarantuje zapewnienie jednolitego podejścia przy wprowadzaniu i egzekwowaniu e-CMR w państwach należących do UE.
Rozporządzenie eFTI nie nakłada jednak na przewoźników obowiązku stosowania dokumentów w formie elektronicznej. Daje im jedynie taką możliwość. Nie wynikają z niego ponadto żadne inne, dodatkowe zobowiązania i wymogi dla przewoźników drogowych.
Rozporządzenie wprowadza pojęcia takie jak „platforma eFTI” (rozwiązanie oparte na technologii informacyjno-komunikacyjnej ICT, takie jak system operacyjny, środowisko operacyjne lub baza danych, przeznaczone do wykorzystania w przetwarzaniu eFTI) czy „dostawca usług eFTI” (osoba fizyczna lub prawna, która świadczy usługę eFTI zainteresowanym podmiotom gospodarczym na podstawie umowy), co oznacza, że stosowanie e-CMR będzie możliwe za pośrednictwem dedykowanych platform eFTI, należących do certyfikowanych dostawców eFTI.
Ważne: Na tę chwilę pełne wdrożenie e-CMR jest przesunięte w czasie i zgodnie z założeniami ma nastąpić w lipcu 2027 r. (pierwotnie miał być to sierpień 2025 r.). W bieżącym roku przystąpiono do prac nad odpowiednimi systemami informatycznymi. Od stycznia 2026 r. mają nastąpić przygotowania platform eFTI do działania przez dostawców tych usług, ich certyfikacja oraz ustalenia na poziomie krajowym przez poszczególne państwa w zakresie tego, jakie dane będą gromadzone w systemie. Pełne wdrożenie eFTI, mające przypaść na drugą połowę 2027 r., oznacza, że od tego momentu informacje dostępne w formie elektronicznej będą musiały być akceptowane przez wszystkie państwa członkowskie.
Jak wdrożyć e-CMR w swojej firmie transportowej?
Wdrażając e-CMR w swojej firmie transportowej, należy uwzględnić w szczególności:
- typ i rodzaj tras międzynarodowych wraz z krajami, które akceptują e-CMR i są związane Konwencją CMR,
- wybór odpowiedniego systemu – platformy i dostawcy e-CMR, zgodnie z eFTI,
- ustalenie procedur związanych z podpisem e-CMR,
- przeszkolenie kierowców i klientów oraz przygotowanie odpowiednich, czytelnych instrukcji.
Jeśli potrzebujesz doradztwa w zakresie wdrażania e-CMR w swojej firmie, zapraszamy do kontaktu z zespołem kancelarii transportowej LEGALTRANS. Przy wsparciu naszego działu telematycznego, który pomaga przewoźnikom w szeroko rozumianej cyfryzacji w transporcie, podpowiemy Ci, jakie rozwiązania sprawdzą się u Ciebie najlepiej.
Źródło:
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:02020R1056-20250109
