Powstanie szkody w transporcie rodzi po stronie przewoźnika obowiązek wypłaty określonego odszkodowania na rzecz uprawnionego. Aby tak się jednak stało, osoba uprawniona powinna dopilnować tego, by wystąpić ze swoim roszczeniem w odpowiednim terminie, zebrać dowody szkody CMR i poprawnie przygotować reklamację uszkodzenia ładunku. Jak zrobić to na gruncie przepisów regulujących transport międzynarodowy?
Dlaczego dokumentacja szkody w transporcie międzynarodowym jest tak ważna?
Dokumentacja szkody w transporcie międzynarodowym to podstawa wszelkich roszczeń z tytułu uszkodzenia, ubytku czy zaginięcia ładunku. W Konwencji CMR przewidziano bardzo konkretne terminy i zasady: jeśli przy odbiorze przesyłki nie zgłosisz zastrzeżeń co do jej stanu lub nie wystąpisz z reklamacją w przewidzianym terminie, tracisz prawo do odszkodowania.
Przykładowo, w przypadku szkód jawnych (widocznych gołym okiem przy dostawie) obowiązek zgłoszenia jest natychmiastowy. Wpisanie zastrzeżenia przy odbiorze traktuje się jak dowód istnienia szkody, podczas gdy brak takiego wpisu skutkuje domniemaniem, że stan towaru w chwili dostarczenia był wolny od wad. Z kolei szkody ukryte (czyli takie, które widać dopiero po rozpakowaniu) należy zgłosić obowiązkowo na piśmie w ciągu 7 dni roboczych od daty dostawy.
Pełna dokumentacja ma też znaczenie handlowe i ubezpieczeniowe. Dla przewoźnika komplet dowodów (CMR, protokół, zdjęcia, faktury) umożliwia dochodzenie regresu u podwykonawcy lub zwrotu od ubezpieczyciela (np. z polisy OCP) za pokryte szkody. Nadawca i odbiorca mogą natomiast skuteczniej żądać zwrotu kosztów i odszkodowania od przewoźnika, jeśli wskażą jego winę i przedstawią dowody.
Dokumentacja szkody transport – jakie dokumenty należy zgromadzić i jakie są dowody szkody CMR?
Konwencja CMR odnosi się do całego procesu reklamacji w transporcie w bardziej lakoniczny sposób, niż robi to polska ustawa Prawo przewozowe. W przepisach nie znajdziemy bezpośredniej wzmianki o tym, jakie dowody szkody CMR należy skompletować i jak prawidłowo udokumentować powstałą szkodę.
Odwołując się jednak do praktyki, w dokumentacji szkody transportowej istotną rolę odegrają:
List przewozowy CMR
To dokument o funkcji dowodowej, potwierdzający zawarcie umowy przewozu i zawierający wszystkie najważniejsze informacje o towarze. Konwencja CMR wprost przyjmuje domniemanie, że gdy nie ma dowodu przeciwnego, oznacza to, że odbiorca otrzymał towar w stanie opisanym w liście przewozowym.
Protokół szkody
Protokół szkody stanowi dokument, w którym szczegółowo ustala się stan przesyłki w momencie jej odbioru. Jest on sporządzany przez przewoźnika (z własnej inicjatywy lub na żądanie odbiorcy) w chwili ujawnienia uszkodzeń lub braków przed wydaniem przesyłki.
Dokumentacja fotograficzna
Bardzo cenny, wizualny dowód uszkodzeń. Powinna obejmować zdjęcia ogólne całej przesyłki (stos palet/opakowań lub cała połać ładunkowa w pojeździe) i detale każdego rodzaju uszkodzenia (połamania, przetarcia, deformacje). Bardzo pomocne jest zachowanie metadanych fotografii, np. daty/godziny, lokalizacji (GPS), co zwiększa ich wartość dowodową.
Dokumenty handlowe
Takie jak faktura lub specyfikacja towaru, stanowiące informację o wartości przesyłki i jej szczególnych cechach.
Oświadczenia uczestników przewozu
Jeśli przy odbiorze, w którym doszło do stwierdzenia szkody, obecne są także inne osoby, warto uzyskać od nich krótkie, pisemne oświadczenia zawierające informację o tym, co konkretnie się stało, gdzie i kiedy oraz w czyjej obecności. Taką osobą może być np. pracownik magazynu lub kierowca.
Reklamacja uszkodzenie ładunku – jak przygotować zgłoszenie?
Przepisy międzynarodowe nie regulują treści reklamacji uszkodzenia ładunku bądź stwierdzenia ubytków w przesyłce, a także terminu, w jakim przewoźnik powinien się do niej ustosunkować.
Jedyną wskazówkę zawiera art. 32 ust. 2, wskazując na to, że do reklamacji powinny zostać dołączone także dodatkowe dokumenty (Konwencja nie precyzuje natomiast, o jakie dokumenty chodzi).
W praktyce, jak i posiłkując się przepisami krajowymi, można jednak przyjąć, że reklamacja w transporcie międzynarodowym powinna mieć formę pisemną oraz wskazywać na:
- dane uprawnionego i przewoźnika,
- informacje potwierdzające istnienie między stronami stosunku prawnego (numer listu CMR, kopia listu przewozowego, kopia umowy itp.),
- dokładny opis szkody i przyczyny jej powstania,
- kwotę roszczenia (wartość odszkodowania),
- dane do wypłaty odszkodowania (najczęściej numer rachunku bankowego),
- załączniki (najczęściej: zdjęcia uszkodzonego towaru, oświadczenia osób trzecich, kopia listu CMR, protokół odbioru itp.)
- podpis.
Reklamację najlepiej wysłać listem poleconym za potwierdzeniem odbioru.
Warto pamiętać, że na gruncie przepisów międzynarodowych (w odróżnieniu od prawa polskiego) przejście przez procedurę reklamacyjną nie jest obowiązkowe. Oznacza to, że uprawniony do odszkodowania może od razu skierować swoje roszczenie na drogę sądową. Na korzyść reklamacji przemawia natomiast to, że reklamacja pisemna zawiesza przedawnienie aż do dnia, w którym przewoźnik na piśmie ją odrzuci i zwróci załączone do niej dokumenty. Niezależnie jednak od tego, czy uprawniony zdecyduje się w pierwszej kolejności na procedurę reklamacyjną, czy od razu na drogę sądową, w jednym i drugim przypadku będzie potrzebować starannie udokumentowanej szkody jako dowodu w sprawie.
Najczęstsze błędy przy dokumentowaniu szkód transportowych w transporcie międzynarodowym
Błędy w dokumentowaniu szkód transportowych może popełnić nie tylko osoba uprawniona, ale i czasami nawet sam przewoźnik, gdy to on dostrzeże szkodę w przesyłce jeszcze przed jej wydaniem do rąk odbiorcy.
Powtarzające się błędy związane z dokumentacją szkód transportowych dotyczą:
- niedokładnego sprawdzenia przesyłki przy odbiorze (lub przed jej wydaniem) i braku natychmiastowego zgłoszenia zastrzeżeń,
- przeoczenia terminu na zgłoszenie szkody ukrytej (pamiętaj, że masz na to 7 dni od daty dostawy, bez niedziel i świąt, przy czym dnia dostawy lub – zależnie od przypadku – dnia sprawdzenia towaru albo dnia jego postawienia do dyspozycji nie wlicza się do biegu tego terminu),
- braku dostatecznych i uwiarygadniających dowodów szkody CMR (np. niewyraźne zdjęcia, niezgodność danych),
- błędów formalnych w treści reklamacji (np. brak podpisu, kwoty dochodzonego roszczenia czy dokumentów potwierdzających, że strony są związane konkretną umową przewozu).
Likwidacja szkód transportowych na gruncie przepisów międzynarodowych z kancelarią LEGALTRANS
Jeśli jesteś przewoźnikiem międzynarodowym i chcesz skutecznie zabezpieczyć się przed roszczeniami z tytułu szkód transportowych, przed wejściem w nową współpracę skonsultuj swoją sytuację z naszą kancelarią transportową, która specjalizuje się w obsłudze firm z sektora TSL.
Działamy nie tylko prewencyjnie poprzez precyzyjne umowy i regulaminy, ale i reagujemy w razie wystąpienia sporów i pojawienia się roszczeń po stronie uprawnionego, gdy do szkody już doszło. W takich sytuacjach podpowiadamy, czy reklamacja jest w ogóle zasadna oraz w jaki sposób powinieneś się do niej ustosunkować. Jesteśmy również gotowi, by reprezentować Cię przed sądami w kraju i za granicą.
