Nie każdy spór musi kończyć się w sądzie. Wbrew pozorom w wielu przypadkach dla stron znacznie korzystniejszym rozwiązaniem jest, gdy konflikt uda się zażegnać na drodze polubownej. I służy temu właśnie mediacja w transporcie. Na czym konkretnie polega mediacja w transporcie, kiedy warto z niej skorzystać i jak w ogóle ją zorganizować? Jeśli podczas wykonywania zleceń transportowych często mierzysz się z trudnymi sytuacjami, mediacja może okazać się niezwykle pomocnym – mniej czasochłonnym i kosztownym – sposobem wyjaśniania nieporozumień.
Co to jest mediacja w transporcie?
Mediacja jest alternatywnym, dobrowolnym dla drogi sądowej sposobem rozstrzygania sporów. Przybiera ona kształt bezpośrednich spotkań, rozmów pomiędzy skonfliktowanymi stronami, odbywających się w obecności osoby trzeciej – mediatora. Mediatorem może być tylko osoba bezstronna oraz neutralnie nastawiona zarówno do uczestników mediacji, jak i przedmiotu sprawy. Celem mediacji jest doprowadzenie do wzajemnie akceptowalnego porozumienia (ugody) oraz odbudowania nadszarpniętego zaufania i relacji.
Istnieją różne rodzaje mediacji, które różnią się w szczególności uprawnieniami i postawą mediatora oraz celami, jakie mają zostać osiągnięte.
Przykładowo, w klasycznej mediacji, nazywanej mediacją wspierającą, która opiera się na strategii proceduralnej, mediator odpowiada tylko za przebieg mediacji, a nie za to, jakim wynikiem zostanie zakończona. Do jego głównych zadań należy odpowiednie kształtowanie wzajemnej komunikacji i czuwanie nad jej przebiegiem. Mediator nie poucza stron, nie sugeruje żadnych rozwiązań, nie ingeruje w treść porozumienia. Mediacja proceduralna kładzie bardzo mocny nacisk na neutralność mediatora, która jest tu rozumiana jako bezwzględna, całkowita.
Innym rodzajem mediacji jest natomiast mediacja merytoryczna, w której mediator ma obowiązek pomóc stronom rozwiązać spór i zawrzeć ugodę, również poprzez merytoryczne wsparcie, wynikające z jego wiedzy i doświadczenia.
W jakich przypadkach opłaca się skorzystać z mediacji w transporcie?
Mediacja w transporcie ma mnóstwo zalet. Jest ona przede wszystkim procesem mniej czasochłonnym, kosztowym i sformalizowanym. W takim razie kiedy warto skorzystać z mediacji w transporcie?
Mediacja opłaca się, gdy chcesz osiągnąć następujące cele:
- zaoszczędzić czas i pieniądze – mediacja pozwala zaoszczędzić czas oraz koszty, zarówno finansowe, jak i emocjonalne, które są nieodłączne w przypadku długotrwałego postępowania sądowego;
- zachować relacje biznesowe – jest to idealne rozwiązanie, gdy mimo zaistniałych nieporozumień dalsza współpraca w przyszłości jest wciąż opłacalna biznesowo,
- zyskać elastyczność rozwiązania – mediacja umożliwia wypracowanie bardziej niestandardowych rozwiązań, które są dopasowane do specyficznych potrzeb stron, a których sąd nie mógłby orzec (strony mają więc kontrolę nad treścią ugody).
Po mediację w transporcie warto sięgnąć w szczególności w razie konfliktów mających międzynarodowy charakter, ponieważ w innym razie Twoja sprawa może skończyć się przed sądem obcego państwa. Usługi mediatora często okazują się również przydatne, gdy musisz renegocjować podpisaną umową przewozową i warunki wykonania zlecenia transportowego.
Jak zorganizować mediację w transporcie?
Organizowanie mediacji jest procesem ustrukturyzowanym, który składa się z kilku etapów, począwszy od wyboru mediatora, a skończywszy na zawarciu porozumienia.
1. Etap przygotowania do mediacji w transporcie i wyboru mediatora
- Inicjowanie – mediacja może zostać wszczęta na wniosek stron, jeszcze przed skierowaniem sprawy na drogę sądową, lub w trakcie toczącego się postępowania, z inicjatywy sądu. Strony muszą wyrazić zgodę na udział w mediacji (zasada dobrowolności).
- Wybór mediatora – strony mogą same wybrać mediatora (np. z listy stałych mediatorów lub z otoczenia społecznego) albo może to zrobić za nich ośrodek ADR, do którego się zgłoszą, lub sąd (w mediacji sądowej). Kluczowe jest, aby osoba mediatora została zaakceptowana przez wszystkie strony sporu.
- Wymagania dla mediatora – mediator powinien posiadać odpowiednie kompetencje (wiedzę i doświadczenie) do prowadzenia danego rodzaju mediacji, unikać konfliktu interesów i być akceptowalny przez strony.
2. Ustalenia organizacyjne i proceduralne
- Miejsce i czas – należy ustalić neutralne miejsce prowadzenia mediacji, które zapewnia bezpieczeństwo i bezwzględną poufność (najlepiej, aby lokal posiadał co najmniej dwa pomieszczenia umożliwiające spotkania na osobności). Trzeba również ustalić harmonogram posiedzeń, uwzględniając dyspozycyjność stron.
- Wstępne informacje – mediator informuje strony o kwestiach takich jak zasady, cele, przebieg postępowania mediacyjnego.
3. Przebieg mediacji
- Określenie problemu – uczestnicy mediacji ustalają i wyjaśniają kwestie sporne, a mediator pomaga doprecyzować interesy stron, które są kluczowe dla znalezienia rozwiązania.
- Negocjacje i integracja – mediator wspiera strony w generowaniu pomysłów i poszukiwaniu alternatywnych sposobów rozwiązania problemu. Może wykorzystywać techniki takie jak spotkania na osobności (caucus) lub koncentracja na podobieństwach.
- Zawarcie porozumienia – postępowanie kończy się, gdy strony osiągną satysfakcjonującą ugodę, która może obejmować całość lub część spornych kwestii. Zadaniem mediatora jest upewnienie się, że strony są świadome, jak wprowadzić ugodę w życie. Ugoda mediacyjna powinna być wpisana do protokołu, który podpisują strony i mediator.
Jako kancelaria transportowa, wspierająca w codziennych działaniach prawnych firmy TSL, doskonale wiemy, do jak wielu sporów dochodzi podczas realizacji zleceń transportowych. Zamiast jednak od razu straszyć drugą stronę sądem, w naprawdę licznych przypadkach znacznie korzystniejsze będzie dla Ciebie podjęcie próby polubownego rozwiązania konfliktu. Nasi prawnicy, świetnie znający realia tego sektora, są gotowi pomóc Ci w wypracowaniu porozumienia i naprawieniu nadszarpniętych relacji, aby nie tylko umożliwić Ci pomyślne zakończenie danego zlecenia, ale też nie przekreślić szans na kolejne współprace w przyszłości.
