Postępowanie sądowe to nie tylko dodatkowe koszty i utracony czas. Bardzo często to również zszargane nerwy, zniszczone relacje i zaufanie, których nie da się tak łatwo odbudować. Nie każdy konflikt powinien dlatego od razu kończyć się w sądzie. Zanim sprawa trafi pod procedurę klasycznego postępowania cywilnego, warto podjąć próbę polubownego rozwiązania sporu. Na czym polega i jak wygląda w takim razie polubowne rozwiązywanie sporów w transporcie?
O tym, jak duże znaczenie przypisuje się polubownemu rozwiązywaniu sporów, mówi wprost art. 10 KPC, który to wskazuje na powinność sądu w postaci dążenia, w każdym stanie postępowania, do ugodowego załatwienia sporu w sprawach, w których dopuszczalne jest zawarcie ugody. Takie ugodowe załatwienie sporu powinno odbywać się przede wszystkim poprzez nakłanianie stron do mediacji.
Co więcej, informacja o tym, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, jest także jednym z obowiązkowych elementów pozwu – zgodnie z art. 187 KPC. Mało tego, strony są również zobowiązane, by w razie niepodjęcia takich prób wyjaśnić przyczyny, dlaczego tak się stało.
Jakie są metody polubownego rozwiązywania sporów w transporcie?
Pierwszym skojarzeniem z polubownym rozwiązywaniem sporów jest w zdecydowanej większości przypadków mediacja, będąca najpopularniejszą, najczęściej wybieraną drogą do wypracowania porozumienia. Tymczasem istnieją również inne, alternatywne i przyjaźniejsze dla tradycyjnych postępowań sądowych metody zażegnania konfliktu. Polubowne rozwiązywanie sporów w transporcie jest także możliwe m.in. poprzez arbitraż lub zwyczajne negocjacje.
Rozwiązywanie sporów transportowych w drodze mediacji
Mediacja, jako polubowna metoda rozwiązywania sporów, polega na dążeniu do wypracowania wzajemnie akceptowalnego porozumienia między stronami, które to będzie uwzględniać ich interesy i potrzeby. Celem mediacji jest również odbudowanie zaufania i podreperowanie relacji. Dzięki temu strony mogą nie tylko dokończyć bieżące zlecenie transportowe, ale i zyskują szansę na dalsze kontynuowanie współpracy w przyszłości. Aby mediację można było uznać za zakończoną pomyślnie i wiążącą, wymaga to sporządzenia pisemnej ugody.
W mediacji kluczową rolę odgrywa mediator – bezstronna i neutralnie nastawiona osoba trzecia. W zależności od rodzaju mediacji i stosowanej procedury mediator albo jedynie czuwa nad samym przebiegiem mediacji i wzajemną komunikacją, albo aktywnie pomaga i doradza stronom w zakresie tego, jak rozwiązać dany problem, korzystając ze swojego doświadczenia, wiedzy, praktyki.
Najważniejsze cechy mediacji to jej: dobrowolność, poufność, bezstronność i neutralność, elastyczność, odformalizowanie oraz wzajemny szacunek.
Do skierowania danego konfliktu pod mediację może dojść albo na etapie już toczącego się postępowania (mediacja sądowa), albo przed wszczęciem takiego postępowania (mediacja pozasądowa). W pierwszym przypadku mediatora wyznacza sąd. Mediator ten jest następnie związany ustawowo ustalonym terminem mediacji – ugoda powinna zostać zawarta do 3 miesięcy. W drugim przypadku inicjatywa rozpoczęcia mediacji i znalezienia mediatora należy do samych stron, a cały przebieg mediacji, czas jej trwania i wynagrodzenie reguluje umowa z mediatorem.
Ważne: Mediacja nie jest dopuszczalna we wszystkich sprawach. W przypadku sporów transportowych mediacji nie będzie przeprowadzać się w szczególności wtedy, gdy podjęto już próby polubownego zakończenia sporu, ale nie zakończyły się one wypracowaniem porozumienia. Mediacja nie dojdzie także do skutku, jeśli jedna ze stron nie wyrazi na nią zgody oraz w postępowaniach nakazowych i upominawczych.
Arbitraż jako jedna z metod polubownego rozstrzygania sporów
Rozwiązywanie sporów transportowych może odbyć się także w drodze arbitrażu. Arbitraż to inaczej sąd polubowny, czyli rodzaj specjalnego postępowania, w którym rozstrzygnięcie sporu należy do wyspecjalizowanych w określonym obszarze podmiotów – arbitrów. Są oni uprawnieni do wydania wyroku arbitrażowego, mającego co do zasady taką samą moc jak wyrok sądu wydany w toku normalnego postępowania sądowego.
Aby można było w sporze transportowym zastosować arbitraż, wymagana jest do tego zgoda obu stron. W praktyce najczęściej podstawą jest tu tzw. klauzula arbitrażowa znajdująca się w treści zawieranej umowy transportowej. Do zalet postępowania arbitrażowego zalicza się mniejszy stopień sformalizowania, często krótszy czas potrzebny na wydanie rozstrzygnięcia i mniejsze koszty.
Należy mieć jednak na względzie, że postępowanie arbitrażowe jest z reguły jednoinstancyjne – nie przysługuje od niego odwołanie. Stąd ta metoda polubownego rozwiązywania sporów w transporcie wymaga każdorazowo analizy oraz rozważenia wszystkich za i przeciw.
Negocjacje w transporcie sposobem na uniknięcie postępowania sądowego
Negocjacje, w odróżnieniu od mediacji i arbitrażu, wyróżniają się najmniejszym stopniem sformalizowania. Ich istotą jest próba wypracowania porozumienia bezpośrednio przez same strony, bez udziału osób trzecich, takich jak mediator czy arbiter.
Którą metodę polubownego rozwiązywania sporów w transporcie zastosować?
Sięgnij po negocjacje, gdy wartość roszczenia jest niewielka lub nie jest to spór dużej wagi oraz, gdy zależy Ci na czasie i minimalnym koszcie.
Mediacja będzie natomiast rekomendowaną metodą polubownego rozwiązywania sporów w transporcie, gdy liczy się utrzymanie relacji (np. jest to stały nadawca/odbiorca), konflikt ma emocjonalny, burzliwy charakter lub wynika z niejasności dowodów (np. sporne uszkodzenia ładunku, niejasności co do czynności załadunku). Mediacja pomaga zadbać o relacje i stosunkowo szybko rozwiązać sprawę.
Arbitraż sprawdza się natomiast przy sporach o dużej wartości oraz mających charakter międzynarodowy, gdy oczekujesz wiążącego rozstrzygnięcia i prawdopodobnie będziesz musiał je egzekwować za granicą.
Przestałeś dogadywać się ze swoim kontrahentem i Wasze wzajemne relacje zaczynają się komplikować, co przekłada się na realizowane zlecenie? Skontaktuj się z naszym zespołem LEGALTRANS, który pomaga rozwiązywać konflikty transportowe przewoźnikom drogowym!
