Tak jak w dokumentach przewozowych, tak również w dokumentacji celnej mogą przytrafić się rozmaite błędy: od drobnych literówek, przez przeoczenia, po niezgodności ze stanem faktycznym. Odprawa celna wiąże się z szeregiem formalności i procedur, dlatego nie jest tu trudno o pomyłki. Kto odpowiada zatem w razie nieprawidłowości i jakie mogą być ich konsekwencje?
Dokumentacja i procedura celna a podstawa prawna
Wskazówek dotyczących tego, kto ponosi odpowiedzialność w razie błędów w dokumentach celnych w transporcie, możemy szukać w wielu różnych aktach prawnych. W zależności od tego, przez jakie terytoria odbywa się przewóz, zastosowanie znajdą przepisy krajowe, unijne lub międzynarodowe, w szczególności:
- ustawa z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne,
- ustawa z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (KKS),
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny,
- Konwencja celna dotycząca międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR (Konwencja TIR) sporządzona w Genewie dnia 14 listopada 1975 r.
Nie można zapomnieć oczywiście o Kodeksie cywilnym, ustawie Prawo przewozowe czy Konwencji CMR, które są podstawą przy wykonywaniu krajowych i międzynarodowych przewozów drogowych.
Dokumenty celne transport – błędy, które przytrafiają się najczęściej
Błędy w dokumentach celnych można podzielić na kilka grup. Do najpopularniejszych należą:
- niekompletna dokumentacja handlowa – brak faktur handlowych, certyfikatów pochodzenia, listy pakowej, tłumaczenia opisów towarów,
- błędna klasyfikacja taryfowa – nieprawidłowe kody towarów CN/TARIC, np. niespójne z przeznaczeniem lub składem,
- niewłaściwe oznaczenie i wartościowanie towaru – np. niespójne dane na fakturze i liście przewozowym, brak precyzyjnie wskazanej wagi towaru, jego ceny, składników, kraju pochodzenia czy zastosowanie nieprawidłowego kursu walutowego,
- braki lub opóźnienia w zgłoszeniach ENS/ICS – dostawy towarów wymagają w procedurze celnej odpowiednich zgłoszeń w przewidzianych do tego systemach, takich jak ICS/ICS2, które muszą zostać dokonane z wyprzedzeniem, przed wjazdem do danego kraju,
- brak uprawnień AEO (Authorized Economic Operator) – nie są one obowiązkowe, jednak przedsiębiorcy mający status AEO mogą liczyć na m.in. skrócony czas odprawy i mniejszą liczbę kontroli celnych (są traktowani jako „uczciwi” partnerzy).
Odprawa celna – odpowiedzialność za błędy w dokumentacji celnej i kto ją ponosi?
Za poprawność dokumentacji celnej może odpowiadać kilka podmiotów, w zależności od tego, kto dokonuje zgłoszenia, jaką funkcję pełni w transakcji i co wynika z umowy.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 952/2013 osoba, która składa dokument celny, odpowiada za to, żeby zawarte w nim informacje były prawidłowe i kompletne, a załączone dokumenty – prawdziwe i ważne. Jeśli firma korzysta z przedstawiciela celnego i to on składa zgłoszenie lub przekazuje wymagane informacje organom celnym, również przedstawiciel celny podlega tym obowiązkom.
W praktyce odpowiedzialność przy odprawie celnej wygląda najczęściej tak:
- importer / odbiorca – jeśli to on jest zgłaszającym, co do zasady odpowiada wobec organów celnych za prawidłowość zgłoszenia i wynikające z niego należności,
- eksporter / sprzedawca – odpowiada przede wszystkim za prawidłowość dokumentów i danych, które przekazuje do odprawy,
- agencja celna – gdy działa jako przedstawiciel celny firmy i popełni błąd przy przygotowaniu lub złożeniu zgłoszenia, może ponosić odpowiedzialność za nieprawidłowe wykonanie swojej usługi (nie oznacza to jednak automatycznie, że organ celny będzie dochodził należności właśnie od agencji, ponieważ będzie to zależeć m.in. od rodzaju przedstawicielstwa i tego, kto jest dłużnikiem celnym),
- przewoźnik – co do zasady nie odpowiada za wszystkie dane znajdujące się w dokumentach handlowych (może jednak odpowiadać za obowiązki, które przepisy celne nakładają bezpośrednio na niego, np. dotyczące określonych deklaracji i komunikatów związanych z transportem).
Ważne: To, z czego należy zdawać sobie sprawę, to fakt, że umowa i prawo celne to dwie różne kwestie. To, kto ma zapłacić za odprawę lub dostarczyć dokumenty, strony mogą ustalić w umowie, np. poprzez Incoterms (międzynarodowe reguły sprzedaży). Natomiast wobec organów celnych znaczenie ma przede wszystkim to, kto jest zobowiązany na podstawie przepisów prawa celnego.
Ryzyka w transporcie międzynarodowym – cło i wiążące się z nim następstwa finansowe i operacyjne
Zawirowania w procedurze celnej niosą nieprzyjemne skutki, uderzając zwłaszcza w sferę finansową. Na skutek nieprawidłowości w dokumentacji może dojść do błędnego naliczania stawek celnych, co może z kolei generować konieczność dopłaty cła, podatku VAT, akcyzy. Konsekwencją jest także naliczanie odsetek i kar administracyjnych czy dodatkowych kosztów związanych z zatrzymaniem przesyłki i np. koniecznością jej magazynowania.
Wszystko to może skutkować finalnie zakłóceniami i opóźnieniami w łańcuchu dostaw oraz przesunięciami terminów dostawy, co najczęściej bywa zagrożone karami umownymi lub wiąże się z obowiązkiem wypłaty odszkodowania.
Błędy w dokumentacji celnej powodują wreszcie, że firma musi poświęcać swoje zasoby i czas na wyjaśnienia i korekty, a zakłócenia, jakie z tego wynikają, mogą przyczyniać się do osłabienia zaufania ze strony partnerów handlowych i pogorszenia relacji biznesowych.
Czym grożą błędy w dokumentacji celnej? Skutki prawne
Unijny kodeks celny, w art. 42, wskazuje, że każde państwo członkowskie ma obowiązek wprowadzenia sankcji za nieprzestrzeganie przepisów prawa celnego. Sankcje te powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Mogą one przybrać m.in. jedną z następujących form lub obie z nich:
- karę pieniężną pobieraną przez organy celne lub ugodę w miejsce sankcji karnej (w stosownych przypadkach),
- cofnięcie, zawieszenie lub zmianę pozwoleń znajdujących się w posiadaniu osoby zainteresowanej.
W przypadku procedury celnej odbywającej się przy przekraczaniu granicy z Polską, naruszenie przepisów celnych może zostać potraktowane jako przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe na mocy Kodeksu Karnego Skarbowego. O tym, czy dane naruszenie zostanie zaklasyfikowane jako wykroczenie, czy jako przestępstwo skarbowe, decyduje kwota uszczuplenia należności publicznoprawnych.
Z wykroczeniem będziemy mieć do czynienia, jeśli uszczuplenie nie przekracza pięciokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia w czasie jego popełnienia.
Przykładowo, art. 87 nakłada karę grzywny do 720 stawek dziennych albo karę pozbawienia wolności (albo obie te kary łącznie) na każdego, kto przez wprowadzenie w błąd organu uprawnionego do kontroli celnej, naraża należność celną na uszczuplenie.
Taka sama kara grozi temu, kto nie dopełniając ciążącego na nim obowiązku celnego, przywozi z zagranicy lub wywozi za granicę towar bez jego przedstawienia organowi celnemu lub zgłoszenia celnego, przez co naraża należność celną na uszczuplenie (art. 86).
Jest ona przewidziana również w razie podania danych niezgodnych ze stanem rzeczywistym lub zatajenie rzeczywistego stanu rzeczy i wprowadzenie w ten sposób w błąd właściwego organu, narażając na nienależny zwrot należności celnej lub umorzenie należności celnej należnej do zapłacenia (art. 92).
Jeśli chcesz uniknąć nieprzyjemnych konsekwencji prawnych, finansowych i organizacyjnych za niewywiązanie się z obowiązków celnych i transportowych, zadbaj o to, by Twoje działania miały umocowanie w odpowiednich przepisach. W LEGALTRANS dbamy o bezpieczeństwo prawne firm z sektora TSL, wspierając je kompleksowo na każdym etapie realizacji zlecenia transportowego. Napisz do nas i umów się na pierwsze, niezobowiązujące spotkanie!
