Turbiny wiatrowe, słupy energetyczne, konstrukcje stalowe – przewóz tego rodzaju niestandardowych ładunków nie odbywa się na normalnych zasadach. Zastosowanie znajdą tu przepisy o transporcie ponadnormatywnym, które nakładają na organizatora takiego przewozu określone obowiązki. O czym w takim razie musisz pamiętać, jeśli przyjmujesz zlecenie na przewóz ponadnormatywny?
Czym jest transport ponadnormatywny?
Transport ponadnormatywny to transport niestandardowych ładunków, wymagających użycia pojazdów nienormatywnych (lub zespołu takich pojazdów), których:
- naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku,
- wymiary lub
- rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego
– są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach ustawy Prawo o ruchu drogowym.
W Polsce dopuszczalne wymiary, masę całkowitą i naciski osi reguluje wydane na podstawie powyższej ustawy Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Granicznymi wartościami dla pojazdów ciężarowych jest tutaj: wysokość 4 m, szerokość 2,55 m, długość 16,5 m (ciągnik siodłowy + naczepa) lub 18,75 m (ciężarówka + przyczepa) oraz rzeczywista masa całkowita 40 t.
Jakie obowiązki spoczywają na organizatorze transportu ponadnormatywnego?
Jako organizator transportu ładunków nienormatywnych musisz pamiętać, że prawo nakłada na Ciebie szereg konkretnych wymogów, od których zależy bezpieczeństwo ruchu drogowego. Za niedostosowanie się do nich grożą Ci wysokie kary finansowe.
Do Twoich głównych obowiązków, wynikających z art. 64 ustawy Prawo o ruchu drogowym, należy:
- uzyskanie zezwolenia odpowiedniej kategorii na przejazd pojazdu nienormatywnego, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej,
- ścisłe przestrzeganie warunków przejazdu wskazanych w otrzymanym zezwoleniu,
- zapewnienie profesjonalnego pilotowania przejazdu, jeśli parametry ładunku tego wymagają,
- uiszczenie opłaty za wydanie zezwolenia oraz – w przypadku kategorii V – pokrycie kosztów ewentualnego dostosowania infrastruktury drogowej na trasie,
- pisemne zawiadomienie zarządcy drogi o terminie i trasie przejazdu przez mosty i wiadukty, jeśli korzystasz z zezwolenia kategorii IV i przekraczasz dopuszczalną masę całkowitą,
- dopilnowanie, by ładunek ponadnormatywny był niepodzielny (wyjątkiem jest kategoria I), co oznacza, że możesz przewieźć na jednym zestawie pojazdów np. tylko jedną turbinę ważącą 34 t, ale już nie dwie mniejsze po 17 t każda.
Kategorie zezwolenia na przewóz ładunków ponadnormatywnych
Najważniejszym obowiązkiem organizatora transportu ponadnormatywnego jest uzyskanie zezwolenia na przewóz ładunków przekraczających standardowe gabaryty. Wybór odpowiedniego zezwolenia zależy od wymiarów, masy oraz rodzaju dróg, po których zamierzasz się poruszać.
Polskie prawo przewiduje pięć głównych kategorii zezwolenia na przewóz nienormatywny:
Kategoria I
Przeznaczona dla pojazdów wolnobieżnych i ciągników rolniczych o szerokości do 3,5 m. Pozwala na ruch po drogach publicznych z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych.
Zezwolenie wydaje starosta właściwy ze względu na siedzibę wnioskodawcy albo miejsce rozpoczęcia przejazdu, na okres 12 miesięcy. W zezwoleniu tym wskazuje się: podmiot wykonujący przejazd oraz pojazd, którym będzie wykonywany przejazd.
Kategoria II
Dotyczy pojazdów o masie i naciskach osi znajdujących się w normie, ale o szerokości do 3,2 m, wysokości do 4,3 m i długości do 15 m (pojedynczy pojazd) lub 23 m (dla zespołu). Obowiązuje na wszystkich drogach publicznych.
Zezwolenie to wydaje właściwy ze względu na siedzibę wnioskodawcy albo miejsce rozpoczęcia przejazdu starosta (a przy wjeździe do RP także naczelnik urzędu celno-skarbowego), na okres wskazany we wniosku, który może wynosić: miesiąc, 6 miesięcy, 12 miesięcy lub 24 miesiące.
Kategoria III
Zezwolenie na przewóz pojazdu nienormatywnego kategorii III pozwala na poruszanie się po drogach krajowych pojazdem o szerokości do 3,4 m, wysokości do 4,3 m i długości do 30 m (przy osiach skrętnych), przy zachowaniu norm masy i nacisków osi.
Wydaje je Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (a przy wjeździe do RP także naczelnik urzędu celno-skarbowego), na okres również wynoszący miesiąc, 6 miesięcy, 12 miesięcy lub 24 miesiące.
Zezwolenie kategorii III uprawnia do poruszania się pojazdami i drogami określonymi dla zezwolenia kategorii II.
Kategoria IV
Najszersze zezwolenie „ogólne” na drogi publiczne, dopuszczające szerokość do 4 m na drogach dwujezdniowych klasy A i S oraz masę całkowitą do 60 ton.
Podobnie jak w przypadku kategorii III zezwolenie na kategorię IV wydaje Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, na okres wynoszący miesiąc, 6 miesięcy, 12 miesięcy lub 24 miesiące.
Kategoria V
Wydawana na konkretną, wyznaczoną trasę i określony czas, na przejazd jednokrotny lub wielokrotny. Dotyczy transportów ponadgabarytowych, które przekraczają limity kategorii I-IV lub dopuszczalne naciski osi.
Zezwolenie na transport ponadgabarytowy kategorii V wydaje Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, a jeśli trasa przejazdu pojazdu nienormatywnego przebiega w granicach administracyjnych miasta na prawach powiatu i nie przebiega autostradą lub drogą ekspresową – prezydent miasta.
Aby uzyskać zezwolenie tej kategorii, należy wziąć pod uwagę także czynniki takie jak: natężenie ruchu, które powinno umożliwić bezpieczny przejazd pojazdu nienormatywnego czy stan technicznej sprawności budowli usytuowanych w ciągu rozpatrywanej trasy przejazdu.
Pilotowanie transportu ponadnormatywnego
Pilotowanie nie jest tylko dobrą praktyką, ale ustawowym wymogiem przy większych gabarytach, mającym na celu minimalizację utrudnień w ruchu. Zasady pilotowania reguluje rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 8 listopada 2023 r. w sprawie pilotowania pojazdów nienormatywnych.
Kiedy potrzebujesz pilota?
- Jeden pojazd pilotujący jest wymagany, gdy transport przekracza co najmniej jedną z tych wielkości: 23 m długości, 3,2 m szerokości, 4,5 m wysokości lub 60 ton masy całkowitej.
- Dwa pojazdy pilotujące (jeden z przodu, drugi z tyłu) są niezbędne, gdy przekroczysz co najmniej jedną z tych wielkości: 30 m długości, 3,6 m szerokości, 4,7 m wysokości lub 80 ton masy całkowitej.
Pojazd pilotujący musi być samochodem o masie do 3,5 t i wysokości minimum 1,7 m. Musi posiadać tablicę z napisem „PILOT” na dachu oraz charakterystyczne biało-czerwone pasy na masce i bokach. Wyposażenie obowiązkowe to m.in. żółte światła błyskowe, środki łączności radiowej, nagłośnienie, pachołki drogowe oraz wysokościomierz.
Pilot sprawuje bezpośredni nadzór nad przejazdem i może kierować ruchem drogowym w niezbędnym zakresie. Jeśli powstanie zagrożenie, pilot ma obowiązek wstrzymać przejazd i powiadomić Policję oraz zarządcę drogi. Brak wymaganej liczby pilotów lub ich niewłaściwe wyposażenie grozi nałożeniem kary pieniężnej na wykonawcę przejazdu lub pilota.
Jakie są kary za brak zezwolenia na przewóz ponadgabarytowy?
Jeśli nie uzyskasz wymaganego przepisami zezwolenia na transport ponadgabarytowy, będzie grozić Ci kara pieniężna w wysokości: 1500 zł – za brak zezwolenia kategorii I, 5000 zł – za brak zezwolenia kategorii II–IV lub od 6000 zł do nawet 15 000 zł – za brak zezwolenia kategorii V.
Transport ponadnormatywny a prawo drogowe UE
Na poziomie unijnym i prawa drogowego UE aktem prawnym, który reguluje maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu krajowym i międzynarodowym pojazdów poruszających się na terytorium Wspólnoty, jest Dyrektywa 96/53/WE. Maksymalne wymiary i ciężary znalazły się w załączniku nr I.
Chcesz prowadzić działalność transportową zgodnie z przepisami i nie stresować się tym, że zapomniałeś o jakimś ważnym zezwoleniu lub innym dokumencie? Umów się na spotkanie z naszą kancelarią LEGALTRANS, która specjalizuje się w obsłudze prawnej firm z sektora TSL!
