Niektóre rodzaje przewozów drogowych wymagają od osób je wykonujących legitymowania się dodatkowymi dokumentami, które potwierdzają posiadanie wymaganych do danego rodzaju transportu kompetencji i uprawnień. Takimi przewozami jest w szczególności przewóz towarów niebezpiecznych (ADR), w tym przewóz odpadów (BDO) niebezpiecznych, które powstają w związku z wytwarzaniem tego rodzaju substancji oraz wprowadzaniem ich do obrotu. Jakie dokumenty ADR i BDO powinny znaleźć się w takim razie w rękach kierowców i przewoźników, których działalność jest związana z towarami niebezpiecznymi?
1. Przewóz towarów niebezpiecznych – ADR
ADR dokumenty kierowcy
Przewóz towarów niebezpiecznych, takich jak materiały wybuchowe, łatwopalne czy zakaźne, jest regulowany w kilku aktach prawnych, do których należy: Międzynarodowa Konwencja ADR dotycząca drogowego przewozu towarów i ładunków niebezpiecznych (umowa ADR) sporządzona 30 września 1957 r. w Genewie; Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) sporządzona w Genewie dnia 19 maja 1956 r. oraz Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych.
Biorąc pod uwagę specyfikę tego rodzaju ładunków, nie bez powodu klasyfikowanych jako „niebezpieczne”, oczywiste jest, że ich przewóz podlega specjalnym, dodatkowym wymogom i obostrzeniom. Odnoszą się one także do osób, które będą go wykonywać.
Ważne: Ustawa o przewozie towarów niebezpiecznych, w art. 20 ust. 1 wprost wskazuje, że do kierowania pojazdem przewożącym towary niebezpieczne w przewozie drogowym, jest uprawniona osoba, która posiada ważne zaświadczenie ADR.
Na mocy przepisów ADR dokumenty kierowcy, które są wymagane dodatkowo do wykonywania przewozów towarów niebezpiecznych, to zatem w szczególności zaświadczenie ADR, czyli dokument potwierdzający ukończenie przez kierowcę kursu ADR i zdanie z wynikiem pozytywnym egzaminu dla kierowców wykonujących przewóz drogowy towarów niebezpiecznych. Zaświadczenie ADR jest wydawane na okres 5 lat, licząc od dnia złożenia z wynikiem pozytywnym egzaminu.
ADR dokumenty kierowcy – jak uzyskać zaświadczenie ADR?
Kierowca, aby otrzymać zaświadczenie ADR niezbędne do wykonywania transportu towarów niebezpiecznych, powinien:
- mieć ukończone 21 lat, z wyjątkiem kierowców pojazdów należących do Sił Zbrojnych RP;
- spełnić wymagania określone w przepisach prawa o ruchu drogowym i o transporcie drogowym w stosunku do kierowców wykonujących przewóz drogowy;
- przejść przez odpowiedni kurs ADR: początkowy, jeśli ubiega się o wydanie zaświadczenia ADR po raz pierwszy lub doskonalący – jeśli ubiega się o przedłużenie zaświadczenia ADR;
- złożyć z wynikiem pozytywnym egzamin kończący kurs ADR początkowy albo doskonalący.
Uzyskanie zaświadczenia ADR – dokumentu kierowcy w przewozach towarów niebezpiecznych – musi zostać poprzedzone tym samym zapisaniem się na dedykowane szkolenie ADR, które kończy się egzaminem. Dopiero pozytywny wynik z takiego egzaminu jest podstawą do wydania zaświadczenia ADR.
Jak wygląda egzamin ADR?
Egzamin ADR sprawdza wiedzę z zakresu przepisów krajowych i umów międzynarodowych dotyczących przewozu drogowego towarów niebezpiecznych. Składa się on z pytań testowych jednokrotnego wyboru, pochodzących z katalogu pytań testowych, zatwierdzonego przez ministra właściwego do spraw transportu.
Kierowca jest zobowiązany przystąpić do egzaminu ADR nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia ukończenia kursu.
2. Przewóz odpadów – BDO a towary niebezpieczne
Transport odpadów BDO przewoźnik
Z transportem towarów niebezpiecznych może wiązać się także transport odpadów – transport odpadów niebezpiecznych, stanowiących towary niebezpieczne. Podmioty wykonujące tego rodzaju przewozy, podobnie jak w przypadku ADR, również muszą spełnić dodatkowe wymogi ustawowe.
Zgodnie z ustawą o odpadach, transport odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi. Uwzględnia się przy tym w szczególności właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, które mogą powodować. Z kolei transport odpadów niebezpiecznych stanowiących towary niebezpieczne odbywa się z zachowaniem przepisów o transporcie towarów niebezpiecznych.
Ważne: W przypadku transportu odpadów BDO przewoźnik, jako transportujący odpady, jest zobligowany do tego, by uzyskać wpis do specjalnego rejestru prowadzonego przez marszałka województwa (art. 50 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach). Jest to tzw. rejestr BDO – czyli Baza Danych o Produktach i Opakowaniach oraz o Gospodarce Odpadami. Nie ma przy tym znaczenia, jaka jest wielkość firmy, którą prowadzi.
W BDO powinni rejestrować się także przewoźnicy zagraniczni przewożący odpady przez terytorium RP, i to nawet jeśli punkt początkowy i końcowy znajdują się poza granicami naszego kraju.
Jeśli przedsiębiorca przewozi własne, wytworzone przez siebie odpady, co do zasady nie musi rejestrować się jako „transportujący odpady”. Należy jednak uważać, w jakich pozostałych przypadkach przepisy wymagają wpisu do BDO w innym charakterze, np. w przypadku sklasyfikowania jako „wytwórca odpadów”.
Kierujący środkiem transportu, którym są transportowane odpady, ma z kolei obowiązek posiadać w trakcie transportu potwierdzenie wygenerowane z BDO, umożliwiające weryfikację informacji zawartych w karcie przekazania odpadów ze stanem rzeczywistym.
Przewóz odpadów niebezpiecznych a BDO – ważne zmiany od 1 stycznia 2025 r.
Ważne: Przypominamy, że od początku br., tj od 1 stycznia 2025 r., w związku z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 5 listopada 2024 r. w sprawie rodzajów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów, do BDO muszą rejestrować się teraz nawet przedsiębiorcy, którzy wytwarzają tylko minimalne ilości odpadów niebezpiecznych, np. baterie z rtęcią czy oleje silnikowe.
Nie obowiązują już przewidziane w tym zakresie specjalne zwolnienia z prowadzenia ewidencji względem określonych rodzajów odpadów niebezpiecznych. Od początku tego roku ewidencję prowadzi się tym samym względem wszystkich odpadów niebezpiecznych – również tych, które do 31 grudnia 2024 r. podlegały wyłączeniu.
Zezwolenie GIOŚ transport
Obowiązek zezwolenia GIOŚ na transport pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy planujesz transportować odpady niebezpieczne poza Polskę. W takim przypadku powinieneś uzyskać odrębne zezwolenie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (GIOŚ). Jeśli natomiast transportujesz odpady tylko w obrębie terytorium kraju – wystarcza wpis w rejestrze BDO. To właśnie GIOŚ, na mocy art. 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, jest odpowiedzialny nie tylko za wydawanie zezwoleń na wywóz odpadów poza Polskę, ale i przywóz odpadów na teren kraju oraz tranzyt odpadów przez teren kraju.
Z wnioskiem o wydanie zezwolenia GIOŚ na transport jesteś zobowiązany wystąpić, jeśli chcesz wywozić odpady poza Polskę i są to odpady:
- z tzw. listy bursztynowej, przeznaczone do odzysku,
- przeznaczone do unieszkodliwienia,
- nieujęte w załącznikach do rozporządzenia nr 1013/2006 (poza wykazem odpadów z załącznika IIIA)
W zezwoleniu na wywóz odpadów poza teren kraju GIOŚ określa w szczególności zgłaszającego, odbiorcę i przewoźnika odpadów, rodzaj oraz ilość odpadów, okres ważności zezwolenia, rodzaj transportu i trasę przewozu odpadów, w tym miejsca przekraczania granicy RP oraz miejsce prowadzenia procesów odzysku odpadów, które są przedmiotem międzynarodowego przemieszczania odpadów.
Jeśli w trakcie kontroli transportu odpadów dojdzie do ujawnienia naruszenia szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, przemieszczania odpadów do nieuprawnionego odbiorcy lub naruszenie przepisów o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów – pojazd wraz z odpadami może zostać zatrzymany przez Krajową Administrację Skarbową, Straż Graniczną, Policję, Inspekcję Transportu Drogowego oraz organy Inspekcji Ochrony Środowiska.
Zastanawiasz się, jakie wymogi powinieneś spełnić, by móc legalnie wykonywać zarobkowe przewozy drogowe towarów? Zapraszamy Cię na spotkanie z naszą kancelarią i skorzystanie z porady prawnej. Jako eksperci ds. prawa transportowego zadbamy o odpowiednie przygotowanie Cię do wykonywania działalności przewozowej w kraju i poza jego granicami!
Źródło:
https://www.gov.pl/web/gios/procedura-uprzedniego-pisemnego-zgloszenia-i-zgody2
https://bdo.mos.gov.pl/news/obowiazek-rejestracji-podmiotow-transportujacych-odpady-przez-terytorium-rp/
https://dziennikustaw.gov.pl/D2024000164401.pdf
https://bdo.mos.gov.pl/news/nowe-rozporzadzenie-ministra-klimatu-i-srodowiska-w-sprawie-rodzajow-i-ilosci-odpadow-dla-ktorych-nie-ma-obowiazku-prowadzenia-ewidencji-odpadow/
