Przewozy kabotażowe należą do jednych z najpopularniejszych rodzajów przewozów drogowych, a zarazem tych, budzących największe wątpliwości ze względu na obowiązujące terminy i ograniczenia w wykonywaniu operacji kabotażowych. Jak wygląda kabotaż w praktyce i jak wykonywać go legalnie, by nie narazić się na kary finansowe?
Jakie przepisy regulują kabotaż w UE?
Mówiąc o kabotażu, będziemy sięgać przede wszystkim do dwóch aktów prawnych:
- polskiej ustawy o transporcie drogowym oraz
- rozporządzenia UE nr 1072/2009.
Ważne: Nie można zapomnieć także o Pakiecie Mobilności, czyli rozporządzeniu UE 2020/1055, które wprowadziło istotne zmiany w zasadach wykonywania przewozów kabotażowych na terenie UE, w szczególności narzucając wymóg odbycia przerwy w wykonywanych w danym kraju operacjach (tzw. cooling off period).
Kabotaż w praktyce – na czym polegają przewozy kabotażowe?
Przewozy kabotażowe polegają na wykonywaniu operacji transportowych na terenie innego państwa UE przez przewoźnika, którego siedziba nie mieści się w tym kraju. Najczęściej realizuje się je po wykonaniu przewozu międzynarodowego, aby ograniczyć ryzyko pustych przebiegów i zoptymalizować koszty. Dla przewoźnika możliwość wykonania dodatkowych zleceń w miejscu zakończenia pierwszego przewozu jest również szansą na dodatkowy zarobek.
Praktyczny przykład przewozów kabotażowych:
Z kabotażem w praktyce będziemy mieć do czynienia, gdy przewoźnik z Polski wykonuje transport międzynarodowy do Madrytu w Hiszpanii, po którego zakończeniu realizuje jeszcze dodatkowe operacje transportowe (kabotażowe) na terenie tego kraju, np. z Madrytu do Bilbao, a następnie z Bilbao do Saragossy.
Jak legalnie wykonywać przewozy kabotażowe?
Wykonywanie operacji kabotażowych na terenie obcego kraju, w którym przewoźnik nie ma swojej siedziby, podlega pewnym ograniczeniom, nakładanym przez art. 8 rozporządzenia 1072/2009. Chcąc przeprowadzać kabotaż legalnie, powinieneś pamiętać, że:
- kabotaż nie może być wykonywany samodzielnie – zawsze musi poprzedzać go przewóz międzynarodowy do danego kraju przyjmującego;
- zanim kierowca rozpocznie kabotaż, powinien zakończyć poprzedzający go przewóz międzynarodowy, a więc dokonać pełnego rozładunku przewożonych towarów;
- początek kabotażu może przypaść już w dniu ostatniego rozładunku (kierowca nie musi więc czekać np. do następnego dnia, by rozpocząć kabotaż);
- w przyjmującym państwie członkowskim kierowca może wykonać maksymalnie 3 operacje kabotażowe, przy czym ostatni rozładunek przed opuszczeniem tego kraju musi mieć miejsce w ciągu 7 dni od ostatniego rozładunku rzeczy w ramach dokonanego uprzednio przewozu międzynarodowego (do liczenia tego terminu pod uwagę bierze się dni kalendarzowe, a nie tylko okresy 24-godzinne);
- gdy kierowca wykona 3 operacja kabotażowe w ciągu 7 dni, nie może już wykonywać w państwie przyjmującym kolejnych przewozów kabotażowych tą samą ciężarówką przez okres 4 dni od zakończenia przewozu kabotażowego w tym kraju (tzw. 4-dniowy cooling off period, również liczony z uwzględnieniem dni kalendarzowych, a nie jedynie okresów 24-godzinnych);
- do wykonywania przewozów kabotażowych potrzebne są określone dokumenty: licencja wspólnotowa, świadectwo kierowcy (jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego), listy CMR, oraz dowody dokumentujące każdą z wykonanych operacji kabotażowych na obszarze państwa przyjmującego.
Jeśli przewoźnik nie dochowa któregokolwiek z powyższych wymogów, dojdzie do naruszenia kabotażu i zostanie on uznany za wykonywany nielegalnie.
W określonych kwestiach wykonywanie przewozów kabotażowych podlega również przepisom ustawowym, wykonawczym i administracyjnym przyjmującego państwa członkowskiego. Odnoszą się one do: zasad dotyczących umowy przewozu, masy i wymiarów pojazdów, wymogów związanych z przewozem określonych kategorii rzeczy, w szczególności rzeczy niebezpiecznych, szybko psujących się artykułów żywnościowych oraz żywych zwierząt, czasu prowadzenia pojazdu i okresów odpoczynku kierowcy, a także podatku od wartości dodanej (VAT) od usług transportowych.
Kabotaż w Polsce – co jest potrzebne?
Kabotaż w Polsce regulują przepisy ustawy o transporcie drogowym, które znajdą zastosowanie do przewoźników z UE lub państw trzecich, dla których Polska będzie krajem przyjmującym.
Przewoźnik wykonujący w Polsce przewozy kabotażowe również podlega wymogowi posiadania ważnej licencji wspólnotowej, która legitymuje do legalnego wykonywania przewozów międzynarodowych oraz dodatkowych dokumentów dla swoich kierowców, jeśli nie są oni obywatelami UE.
Przewoźnicy z państw trzecich, a więc spoza UE, jak również ci, którzy do kabotażu wykorzystują pojazdy zarejestrowane w krajach trzecich, muszą ponadto, przed rozpoczęciem operacji kabotażowych w Polsce, uzyskać odrębne zezwolenie na przewóz kabotażowy. Takie zezwolenie wydaje Główny Inspektor Transportu Drogowego.
Od 1 listopada 2024 r. są oni w dodatku objęci wymogiem rejestrowania się w Systemie SENT (Rejestr RMPD) – brak dokonania takiego zgłoszenia jest traktowany jak wykonywanie przewozów drogowych bez wymaganego zezwolenia.
Przewoźników spoza UE obowiązują także przepisy dotyczące delegowania kierowców do pracy w Polsce w systemie IMI, a co się z tym wiąże, zasady ustalania wynagrodzenia i przestrzegania norm czasu pracy zgodnie z polskimi standardami.
Kontrola kabotażu w UE – jak wygląda i jakie dokumenty należy posiadać?
W Polsce nad przestrzeganiem przepisów dotyczących kabotażu czuwa w szczególności GITD, natomiast w innych krajach UE będą to odpowiadające mu organy. Dokumenty, które należy mieć przygotowane na wypadek kontroli kabotażu UE, to przede wszystkim wspomniana już licencja wspólnotowa wraz z wypisami, świadectwa kierowców, listy CMR, a także dowody dokumentujące wszystkie operacje kabotażowe w danym kraju, sporządzone w sposób zgodny z art. 8 ust. 3 rozporządzenia 1072/2009, ze szczególnym uwzględnieniem dat załadunków/rozładunków. Tego rodzaju dowody mogą zostać porównane z danymi z tachografu.
Jeśli przewoźnik ma siedzibę w państwie trzecim, zostanie poproszony także o zezwolenie na kabotaż, zaświadczenie o dokonaniu zgłoszenia delegowania i rejestracji w SENT/RMPD (w Polsce).
Przepisy ustawy o transporcie drogowym wymagają, by w czasie kontroli kierowca był w stanie okazać w szczególności dokumenty przewozowe, faktury za wykonane w Polsce usługi przewozowe, dowód potwierdzający wykonanie poprzedniego przewozu międzynarodowego oraz każdego kolejnego przewozu kabotażowego.
Co grozi za naruszenia kabotażu? Przykład kar obowiązujących w Polsce dla przewoźników zagranicznych
W Polsce taryfikator kar za naruszenia zasad wykonywania transportu drogowego zawierają załączniki do ustawy o transporcie drogowym. Sankcjom tym podlegają również przewoźnicy z innych krajów, którzy wykonują przewozy drogowe na terytorium naszego państwa.
Należy uważać w szczególności na zachowanie terminu 7 dni i maksymalnie 3 operacji kabotażowych oraz 4-dniowego okresu karencji, a także posiadanie dokumentów, które potwierdzą wymagany, poprzedzający kabotaż przewóz międzynarodowy, jak i następnie każdą operację kabotażową w danym kraju przyjmującym.
Jakie kary przewidziano w takim razie za naruszenia kabotażu? Główna kara dla przewoźnika to kara za wykonywanie przewozu kabotażowego rzeczy na terytorium Polski bez wymaganego zezwolenia. Jej wysokość wynosi 12 000 zł. Karę w takiej samej wysokości otrzyma on także za wykonywanie przewozu kabotażowego rzeczy niezgodnie z warunkami tego pozwolenia.
Chcesz mieć pewność, że liczysz w sposób poprawny wszystkie terminy obowiązujące w przewozach kabotażowych? Skorzystaj z pomocy naszej kancelarii transportowej LEGALTRANS, która pomoże Ci zadbać o legalność przewozów kabotażowych i uniknąć najczęstszych naruszeń!
