Przewoźniku, planujesz podpisać umowę z podwykonawcą? Jeśli zlecasz podwykonawstwo, umowa, która będzie wiązać Cię z wybranym podwykonawcą, jest fundamentem bezpiecznej, przewidywalnej współpracy. Sprawdź, jakie klauzule ochronne TSL powinny znaleźć się w treści takiego dokumentu i z czego powinieneś zdawać sobie sprawę!
Dopuszczalność podwykonawstwa w przewozach drogowych
Na dopuszczalność podwykonawstwa w transporcie drogowym rzeczy wskazują zarówno przepisy krajowe (ustawa Prawo przewozowe i Kodeks Cywilny), jak i międzynarodowe (Konwencja CMR). Każdorazowo jednak kwestię tę warto doprecyzować w umowie z klientem. Jeśli strony przewidują możliwość podwykonawstwa, powinno to wynikać z odpowiednich zapisów, aby nie doszło do nieporozumień i konfliktów.
W art. 5 Prawa przewozowego ustawodawca wprost wskazał, że przewoźnik może powierzać wykonanie przewozu innym przewoźnikom na całej przestrzeni przewozu lub jej części. Wtedy ponosi odpowiedzialność za ich czynności jak za swoje własne. Podobnie brzmiący zapis znalazł się w art. 789 KC.
Z kolei art. 3 Konwencji CMR mówi, że przewoźnik odpowiada za czynności i zaniedbania swoich pracowników i wszystkich innych osób, do których usług odwołuje się w celu wykonania przewozu, kiedy ci pracownicy lub te osoby działają w wykonaniu swych funkcji, jak za swoje własne czynności i zaniedbania.
W praktyce wygląda to tak, że przewoźnik zawiera z podprzewoźnikiem umowę przewozu we własnym imieniu i na własny rachunek (umowa o podwykonawstwo w transporcie). Przewoźnik główny ponosi odpowiedzialność z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy przewozu w stosunku do klienta, natomiast podprzewoźnik – w stosunku do przewoźnika głównego. Zarazem w stosunku do zleceniodawcy przewoźnik, przy powierzeniu wykonania przewozu innemu przewoźnikowi, odpowiada jak za własne czynności (wyrok SO w Rzeszowie z dnia 17 listopada 2017 r., sygn. akt VI Ga 491/17).
Podwykonawstwo nie powoduje więc powstania stosunku prawnego między nadawcą przesyłki a podwykonawcą.
Ważne: A zatem przewoźnik umowny (którego dane widnieją w umowie z kontrahentem), decydując się na skorzystanie z usług podwykonawcy, wcale nie zwalnia się w ten sposób z odpowiedzialności. Wręcz przeciwnie – w świetle przepisów odpowiada on tak, jakby wykonywał przewóz osobiście.
Czy w umowie można zakazać podwykonawstwa?
Tak, zleceniodawca w umowie z przewoźnikiem głównym ma prawo do tego, by zakazać przewoźnikowi podwykonawstwa i zażądać, by wykonał on przewóz osobiście.
Kto może być podwykonawcą w transporcie drogowym?
Podwykonawcą w transporcie może być przede wszystkim inny przewoźnik drogowy. To, co jest tu najważniejsze to, by posiadał on wymagane licencje, zezwolenia oraz ubezpieczenia (np. licencję wspólnotową, OC przewoźnika) zgodnie z ustawą o transporcie drogowym lub wymogami międzynarodowymi. Niedopuszczalne jest natomiast zlecanie przewozu osobom nieuprawnionym.
Klauzule umowne zwykle wymagają od podwykonawcy okazania licencji i polisy ubezpieczeniowej. Podwykonawca musi ponadto posiadać środki techniczne i logistyczne do realizacji przewozu (np. zespół pojazd + kierowca spełniający normy czasu jazdy). Ewentualne ograniczenia co do towarów czy obszarów (np. zakaz przewozu niektórych ładunków) powinny być jasno określone w umowie.
Podwykonawcami w transporcie mogą być także przedsiębiorcy składowi, osoby odpowiedzialne za czynności załadunkowe lub rozładunkowe czy zobowiązane do załatwienia wszystkich formalności związanych z przewozem.
Podwykonawcy w transporcie – ryzyko, jakie się z tym wiąże
Zasady ukształtowania odpowiedzialności przewoźnika umownego za podwykonawców powodują, że w praktyce zawieranie tego rodzaju umów jest obarczone dużym ryzykiem.
Podwykonawcy mogą przecież okazać się nierzetelni w swoich działaniach, doprowadzając do zdarzeń takich jak uszkodzenie ładunku, opóźnienie w dostawie, kradzież towaru czy naruszenie przepisów ruchu drogowego lub norm czasu pracy i odpoczynku kierowców.
W takich sytuacjach to na przewoźniku umownym spoczywa w pierwszej kolejności ryzyko prawne za naprawienie wyrządzonej szkody, w tym także ryzyko finansowe, wymagające sięgnięcia najpierw do własnej kieszeni. Dopiero w dalszej kolejności może on wystąpić z regresem do podwykonawcy.
Niezależnie od liczby ogniw w łańcuchu dostaw sytuacja prawna przewoźnika głównego nie ulega zmianie – podprzewoźnik zawsze działa na rzecz i w imieniu przewoźnika umownego, który to odpowiada względem nadawcy i odbiorcy.
Umowa z podwykonawcą transport – klauzule ochronne TSL
Każda umowa z podwykonawcą w transporcie powinna zawierać określone klauzule ochronne TSL, stanowiące zabezpieczenie dla przewoźnika umownego.
Ważne: Warto jednak podkreślić, że żadne klauzule nie zwalniają przewoźnika umownego z obowiązku dochowania należytej staranności przy wyborze podwykonawcy.
Klauzule ochronne TSL, o które warto wzbogacić umowę z podwykonawcą w transporcie, to:
- Zobowiązanie podwykonawcy do posiadania wymaganych w transporcie licencji i zezwoleń
Podwykonawca powinien poświadczyć, że posiada wymagane do danego rodzaju transportu licencje i zezwolenia, które potwierdzą, że wykonuje on działalność legalnie. - OCP z klauzulą podwykonawstwa i odpowiednią sumą gwarancyjną
W umowie o podwykonawstwo w transporcie warto przewidzieć także wymóg posiadania przez przewoźnika głównego ubezpieczenia OCP rozszerzonego o klauzulę dotyczącą podwykonawstwa (klauzula ta nie jest standardem w polisie OCP), natomiast suma gwarancyjna w OCP podwykonawcy nie powinna być niższa niż wartość towaru.
Każdorazowo jako przewoźnik główny masz obowiązek, by zweryfikować treść i zakres OCP podwykonawcy. - Kary umowne
Kary umowne w transporcie można zastrzec wyłącznie na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązań niepieniężnych, np. za nieterminowe podstawienie pojazdu na załadunek lub wykorzystanie do zlecenia innych ciężarówek niż wynika to z umowy. Przy czym istnieją tu pewne niuanse, które mogą spowodować nieskuteczność takiego zastrzeżenia. Dlatego kary umowne zawsze powinny być wprowadzane do umowy pod okiem specjalistów. - Całkowity zakaz dalszego podwykonawstwa **(*lub zakaz podwykonawstwa bez pisemnej zgody przewoźnika głównego)**
Taki zapis pozwala uniknąć sytuacji, w której podwykonawca powierza przewóz bez zgody i wiedzy przewoźnika głównego innej firmie transportowej. Wszystko to można dodatkowo zastrzec pod ryzykiem kary umownej. - Klauzule poufności (NDA) i zakazu konkurencji
Tego rodzaju klauzule mają na celu ochronę danych poufnych przed ich przedostaniem się w ręce nieuprawnionych osób trzecich, a także wyeliminowanie ryzyka podkradania klientów głównemu przewoźnikowi przez podwykonawców. - Operacyjne obowiązki podczas transportu
W umowie z podwykonawcą warto doprecyzować, że podwykonawca zobowiązuje się w szczególności do: stałego kontaktu z przewoźnikiem umownym, niezwłocznego informowania o opóźnieniach lub problemach, ścisłego stosowania się do instrukcji dotyczących przewozu (np. temperatura, trasa, zabezpieczenia).
Współpracujesz z podwykonawcami w transporcie? Ryzyko odpowiedzialności prawnej i finansowej jest wtedy duże, dlatego każda umowa, zanim zostanie podpisana, powinna przejść najpierw przez ręce specjalistów. Skorzystaj z naszego doświadczenia w umowach w obrocie gospodarczym – możemy przygotować dla Ciebie treść takiej umowy od podstaw lub zweryfikować tę, którą już masz.
