Dobra reputacja przewoźnika to termin, który regularnie przewija się w transporcie drogowym rzeczy. Stanowi ona formalną przesłankę do wykonywania zawodu przewoźnika drogowego, dlatego każdy zainteresowany prowadzeniem firmy transportowej powyżej 3,5 tony nie powinien lekceważyć tego kluczowego wymogu. Co konkretnie oznacza dobra reputacja przewoźnika i kiedy zachodzi ryzyko jej utraty?
Czym jest dobra reputacja przewoźnika i jakie jest jej znaczenie w transporcie drogowym?
Dobra reputacja przewoźnika jest jednym z podstawowych wymogów do uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, które pozwala legalnie świadczyć usługi transportowe w kraju. O dobrej reputacji mówi zarówno rozporządzenie UE nr 1071/2009, jak i polska ustawa o transporcie drogowym.
Przez dobrą reputację należy rozumieć brak skazania przewoźnika lub osoby zarządzającej w firmie transportem drogowym prawomocnymi wyrokami za określone w przepisach przestępstwa umyślne, jak i brak nałożenia na nich innych sankcji za poważne naruszenia przepisów. Pod uwagę brane są nie tylko orzeczenia wydane przez sądy polskie, ale i zagraniczne.
Ważne: Wielu przewoźników zapomina jednak, że wymóg dobrej reputacji musi zaistnieć nie tylko w momencie ubiegania się o przyznanie licencji na transport (zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego). Dobra reputacja powinna bowiem pozostać nienaruszona przez cały okres wykonywania działalności. W innym razie przewoźnika czekają dotkliwe sankcje, mogące, w najgorszym wypadku, wiązać się nawet z utratą licencji transportowej. Organy na bieżąco monitorują ten stan i w razie wykrycia nieprawidłowości podejmują odpowiednie kroki.
Kiedy przewoźnik spełnia wymóg dobrej reputacji?
W Polsce przesłanki dobrej reputacji reguluje art. 5 ust. 2a ustawy o transporcie drogowym. Uznaje się, że przewoźnik cieszy się dobrą reputacją, jeśli nie był skazany za następujące rodzaje przestępstw umyślnych, o których mowa w poniższych artykułach:
- art. 173–175, art. 178–180, art. 189a, art. 218–221, art. 296–306 i art. 308 Kodeksu karnego;
- art. 586–589 ustawy Kodeks spółek handlowych;
- art. 522 i art. 523 ustawy Prawo upadłościowe;
- art. 54–61, art. 62 ust. 2, art. 62b ust. 2 i art. 66 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii;
- art. 399 i art. 400 ustawy Prawo restrukturyzacyjne;
- art. 54 § 1 i 2, art. 55 § 1 i 2, art. 60 § 1 i 2, art. 62 § 1–4, art. 65 § 1–2b, art. 67 § 1 i 2, art. 69a § 1, art. 69b § 1, art. 69c § 1, art. 73a, art. 76a § 1 i 2 Kodeksu karnego skarbowego.
Ważne: Weryfikacji w zakresie istnienia prawomocnych wyroków za przestępstwa wymienione powyżej dokonuje się w momencie ubiegania się o zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Jeśli na tym etapie okazałoby się, że przewoźnik lub zarządzający transportem drogowym mają na swoim koncie chociażby jeden prawomocny wyrok skazujący dotyczący któregoś z tych przestępstw, będzie to przeszkodą do uzyskania licencji.
Naruszenia reputacji TSL – kiedy przewoźnikowi grozi utrata dobrej reputacji?
Mogłoby się zdawać, że utrata dobrej reputacji przewoźnika nastąpi po prostu wtedy, gdy on lub zarządzający transportem zostaną skazani w trakcie prowadzenia działalności transportowej prawomocnym wyrokiem za jedno z przestępstw umyślnych wskazanych we wcześniejszym akapicie.
W rzeczywistości jednak utrata dobrej reputacji grozi także w innych sytuacjach, m.in. wtedy, gdy określonych naruszeń dokonali kierowcy zatrudnieni w firmie transportowej, co wynika z art. 7d ust. 1a ustawy o transporcie drogowym.
Naruszenia reputacji TSL podczas prowadzenia zarobkowej działalności związanej z transportem drogowym możemy podzielić na 3 grupy:
- Naruszenia dokonane przez „głowy” przedsiębiorstwa transportowego (art. 7d ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym)
Prawomocne skazanie za przestępstwa określone w art. 5 ust. 2a i 2b ustawy o transporcie drogowym członka organu zarządzającego osoby prawnej, osoby zarządzającej spółką jawną, komandytową lub komandytowo-akcyjną, dyrektora wykonawczego. - Naruszenia dokonane przez przewoźnika i osobę zarządzającą transportem drogowym (art. 7d ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym)
Ten przepis skupia się na naruszeniach stricte transportowych, wykrytych np. podczas kontroli drogowej lub kontroli w siedzibie firmy.
Dotyczy on przede wszystkim wykonalnych decyzji administracyjnych za naruszenie określone w załączniku nr 3 lub 4 ustawy o transporcie drogowym, nałożonych na przewoźnika lub zarządzającego transportem.
W tym jednak przypadku pod uwagę brana jest klasyfikacja danego naruszenia (poważne naruszenie PN, bardzo poważne naruszenie BPN lub najpoważniejsze naruszenie NN) i częstotliwość jego występowania, w zakresie naruszeń zaklasyfikowanych jako PN i BPN.
Ocena odbywa się zgodnie z załącznikiem I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego.
Maksymalną częstotliwość poważnych naruszeń, powyżej której powinny one być uznawane za poważniejsze, ustala się w następujący sposób:
3 PN/na pojazd/na rok = 1 BPN
3 BPN/na pojazd/na rok = uruchomienie krajowej procedury w sprawie oceny dobrej reputacji. - Naruszenia dokonane przez kierowcę zawodowego (art. 7d ust. 1a ustawy o transporcie drogowym)
Do utraty dobrej reputacji przewoźnika drogowego mogą przyczynić się także kierowcy, których zatrudnia.
Taka sytuacja będzie mieć miejsce w przypadku nałożenia na kierowcę mandatów karnych za naruszenia przepisów wynikające z załącznika nr 1 ustawy o transporcie drogowym, jeśli zostały zaklasyfikowane jako najpoważniejsze naruszenia bądź jako poważne naruszenia/bardzo poważne naruszenia, gdy ich częstotliwość i waga wymagają oceny dobrej reputacji.
Jak wygląda procedura utraty dobrej reputacji przewoźnika?
Samo stwierdzenie jednego z powyższych naruszeń nie jest tożsame z automatyczną utratą dobrej reputacji.
Badanie, czy faktycznie doszło do naruszenia dobrej reputacji, grożącego ryzykiem jej utraty, odbywa się w ramach postępowania administracyjnego, zgodnie z procedurą określoną w art. 7d ustawy o transporcie drogowym. Organem właściwym, czyli uprawnionym do zainicjowania takiego postępowania, jest organ, który wydał zezwolenie lub licencję na transport – starosta lub GITD.
Ważne: Warto jednak być świadomym tego, że wystarczy pojedyncze najpoważniejsze naruszenie, takie jak wykonywanie transportu pojazdem bez ważnego badania technicznego (lub kumulacja drobniejszych naruszeń), by uruchomić procedurę sprawdzania reputacji, która może skutkować nałożeniem na przedsiębiorstwo sankcji.
Kluczowym etapem postępowania administracyjnego dotyczącego dobrej reputacji przewoźnika jest badanie proporcjonalności sankcji. Organ musi zweryfikować sposób wykonywania transportu w danym przedsiębiorstwie. Zgodnie z art. 7d ust. 4 w toku postępowania organ bierze pod uwagę:
- skalę działalności – czy liczba naruszeń jest nieznaczna w odniesieniu do wielkości floty i liczby wykonanych operacji transportowych;
- działania naprawcze – czy przedsiębiorca wdrożył procedury zapobiegawcze (np. dodatkowe szkolenia, audyty wewnętrzne, systemy kontroli czasu pracy);
- interes społeczny – czy zakończenie działalności przez firmę spowodowałoby istotne negatywne skutki lokalne, np. gwałtowny wzrost bezrobocia;
- głos środowiska – opinię ogólnokrajowej organizacji zrzeszającej przewoźników, której członkiem jest dany podmiot.
Z czym wiąże się utrata dobrej reputacji przewoźnika?
Czy utrata dobrej reputacji przewoźnika oznacza utratę licencji transportowej?
Postępowanie w sprawie dobrej reputacji kończy się wydaniem jednej z dwóch decyzji:
- decyzja o utrzymaniu dobrej reputacji
Zapada, gdy organ uzna, że utrata uprawnień byłaby reakcją nieproporcjonalną do wagi przewinienia. Przedsiębiorca może wówczas kontynuować działalność.
- decyzja o utracie dobrej reputacji
Zapada, gdy waga naruszeń jest zbyt duża lub brak jest przesłanek do uznania, że sytuacja w firmie ulegnie poprawie.
Wydanie decyzji stwierdzającej utratę dobrej reputacji niesie ze sobą rygorystyczne konsekwencje: skutkuje zawieszeniem zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, co oznacza, że przedsiębiorca okresowo traci prawo do legalnego wykonywania transportu drogowego – do czasu zastosowania jednego z przewidzianych w art. 7e ustawy o transporcie drogowym środków rehabilitacyjnych. Rehabilitacja jest procesem przywracania uprawnień, po spełnieniu określonych ustawowo wymogów, takich jak upływ czasu, zatarcie skazania lub pozytywne przejście ponownej weryfikacji.
Wykonywanie przewozów w okresie zawieszenia zezwolenia jest traktowane przez prawo jako transport bez uprawnień, co wiąże się z dotkliwymi karami finansowymi.
Ważne: Utrata dobrej reputacji nie wiąże się zatem bezpośrednio z ostateczną utratą licencji transportowej. Skutkuje jej zawieszeniem. Jeśli jednak w okresie zawieszenia firma nadal będzie wykonywać przewozy drogowe, finalnie może doprowadzić to do cofnięcia zezwolenia.
Jak bronić się przed naruszeniami dobrej reputacji TSL?
Aby ograniczyć ryzyko naruszeń grożących utratą dobrej reputacji, firmy transportowe powinny aktywnie zapobiegać problemom: wdrażać procedury wewnętrzne compliance, regularnie szkolić kierowców, na bieżąco monitorować tachografy i terminy badań, skrupulatnie archiwizować dowody napraw i procedury.
Gdy postępowanie administracyjne w sprawie spełniania wymogu dobrej reputacji zostało już natomiast wszczęte, kluczowy będzie skuteczny, precyzyjny i realny do wdrożenia plan naprawczy.
Zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią transportową, która pomoże Ci zwiększyć bezpieczeństwo prawne wykonywania transportu, jak i będzie reprezentować Cię w toczących się czynnościach związanych z badaniem dobrej reputacji!
