Nieterminowe płatności to jedna z naczelnych bolączek wielu przewoźników drogowych. Jest to poważny problem w całej branży, dlatego, gdy współpracujemy z naszymi klientami na etapie sporządzania i opiniowania umów, regularnie słyszymy z ich ust prośbę, by zadbać o skuteczne zabezpieczenie płatności, które ograniczy konieczność windykacji w TSL. Jakie są w takim razie praktyczne instrumenty prawne, które pozwalają tego dokonać i co naprawdę działa w transporcie drogowym?
Zabezpieczenie płatności w przewozach – jakie instrumenty warto stosować w transporcie drogowym?
Zabezpieczenie płatności w transporcie drogowym stanowi kluczowy obszar, od którego w ogromnej mierze zależy przebieg całego zlecenia. Jeśli wiesz, że masz umowę, która skutecznie chroni Twoje interesy i zabezpiecza Cię na wypadek ewentualnych problemów w przyszłości, możesz spać spokojniej.
Jakie instrumenty pomogą Ci szybciej odzyskać pieniądze za fracht, gdyby zleceniodawca ociągał się z płatnością? Oto najpopularniejsze i najskuteczniejsze z nich:
Szczegółowe zapisy w umowie i kary umowne
Konkretne, precyzyjne i przemyślane zapisy umowne są podstawowym narzędziem zabezpieczającym płatność. To, co obowiązkowo powinno znaleźć się w treści zawieranej umowy lub zleceniu transportowym, to:
- dokładna wysokość wynagrodzenia lub wartość przyjęta do jego wyliczenia (procent, ryczałt),
- termin i sposób zapłaty za wykonaną usługę,
- podmiot, na rzecz którego ma zostać dokonana płatność,
- waluta, w jakiej ma zostać dokonana płatność,
- odsetki umowne/ustawowe za opóźnienie.
W branży transportowej regularnie stosuje się ponadto kary umowne. Mimo że są one powszechnym instrumentem prawnym, to jednak w praktyce ich prawidłowe zastrzeżenie w treści umowy przysparza wielu trudności. I niestety w konsekwencji często okazuje się, że mimo iż kara umowna teoretycznie widnieje w treści umowy, to przewoźnik nie może się na nią skutecznie powołać.
Ważne: Pamiętaj przede wszystkim o tym, że karę umowną można zastrzec tylko na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego, np. nieterminowego podstawienia środka transportu. A to oznacza, że nie możesz zastrzec kary umownej np. za opóźnienie w zapłacie faktury. Z tego tytułu przysługują Ci odsetki.
Prawo zastawu na przesyłce (zatrzymanie towaru)
Zarówno ustawa Prawo przewozowe, jak i Kodeks cywilny dają przewoźnikowi możliwość skorzystania z prawa zastawu na przewożonej przesyłce. Wynika to odpowiednio z art. 57 ustawy Prawo przewozowe i art. 790 Kodeksu cywilnego.
Prawo zastawu przysługuje przewoźnikowi dla zabezpieczenia roszczeń wynikających z umowy przewozu, w szczególności:
- przewoźnego,
- składowego,
- opłat celnych
- i innych wydatków.
Przewoźnik ma prawo skorzystać z prawa zastawu, dopóki przesyłka znajduje się u niego lub u osoby, która ją dzierży w jego imieniu, albo dopóki może nią rozporządzać na podstawie dokumentów.
Powołując się na prawo zastawu w przewozach drogowych, należy jednak uważać, ponieważ taki zastaw zabezpiecza jedynie wierzytelności istniejące, wynikające z danego przewozu. Nie działa on na przyszłość ani nie obejmuje płatności zaległych, to znaczy nie będzie skuteczny np. przy fakturach z odroczonym terminem płatności. Co więcej, bezpodstawne zatrzymanie przesyłki przez przewoźnika jest działaniem nielegalnym i naraża go na odpowiedzialność w pełnym zakresie, ponieważ najczęściej taki stan rzeczy prowadzi do opóźnienia w realizacji zlecenia i powstania szkody dla odbiorcy. Dla pewności, przed skorzystaniem z prawa zastawu, zasięgnij dlatego porady prawnej.
Przedpłaty i zaliczki
Interesuje Cię najprostszy sposób na zabezpieczenie płatności w transporcie drogowym, który pozwoli Ci w sporym zakresie ograniczyć ryzyko windykacji w TSL? Jest nim wymóg przedpłaty (zaliczki), czyli zapłaty części należnego wynagrodzenia z góry.
Zaliczka daje przewoźnikom gwarancję, że przynajmniej część wynagrodzenia na pewno zostanie opłacona. Zmniejsza więc ryzyko całkowitego braku zapłaty. Zaliczki sprawdzają się przede wszystkim przy zleceniach z nowymi kontrahentami lub gdy przewóz odbywa się na dłuższym odcinku.
Pamiętaj, by w umowie doprecyzować, czy żądasz zaliczki, czy zadatku – pomiędzy tymi instrumentami występują różnice. Główna z nich polega na tym, że zadatek wpłacony przewoźnikowi nie podlega zwrotowi, jeśli umowa nie zostanie wykonana z winy klienta.
Weksel, gwarancja bankowa, poręczenia
W transporcie znane są też inne instrumenty prawne zabezpieczające płatność, do których należy weksel, gwarancja bankowa i poręczenie.
- Weksel – jest to papier wartościowy stanowiący samodzielne zobowiązanie zleceniodawcy do zapłaty określonej sumy, w ustalonym terminie. W razie niewywiązania się z tego zobowiązania wierzyciel może szybko uzyskać nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, ponieważ istnienie weksla stanowi jedną z przesłanek dopuszczających dochodzenie należności w ramach właśnie tego rodzaju przyspieszonego postępowania. Weksel jest często spotykany w relacjach B2B między przewoźnikami. Jednak stosując tego rodzaju instrument, należy zachować ostrożność, zwłaszcza w przypadku weksla in blanco, do którego musi zostać sporządzona również deklaracja wekslowa.
- Gwarancja bankowa – gwarancję bankową można określić teoretycznie jako najbezpieczniejszą dla przewoźnika, ponieważ uregulowanie płatności bierze tu na siebie bank. Egzekucja należy dlatego do szybkich i skutecznych. Uzyskanie gwarancji bankowej jest jednak najbardziej sformalizowane i obarczone dodatkowymi kosztami, przez co w praktyce sięga się po nią rzadko – głównie przy naprawdę dużych kontraktach i przetargach.
- Poręczenie – istotą poręczenia jest zobowiązanie osoby trzeciej do spłaty długu dłużnika, gdyby ten tego nie zrobił. Poręczyciel odpowiada więc tak jak dłużnik. Poręczycielem może być osoba prywatna lub firma. To, czy poręczenie będzie skuteczne i bezpieczne dla wierzyciela, zależy przede wszystkim od stopnia wypłacalności osoby poręczającej i jej wiarygodności.
Faktoring
Kolejnym, bardzo popularnym instrumentem zabezpieczającym płatności w transporcie drogowym, pozostaje faktoring. Faktoring jest umową cywilnoprawną, w której faktor (firma faktoringowa) odkupuje od wierzyciela (faktoranta) nieprzeterminowane faktury.
Faktoring pozwala przedsiębiorcy uzyskać kwotę należną z faktury nawet w 24 godziny od jej przekazania faktorowi, bez czekania na płatność przez 60 czy nawet 90 dni. W ten sposób firmy transportowe mogą zachować płynność finansową. Oczywiście faktoring jest umową odpłatną – za przejęcie na siebie obowiązku ścigania należności od dłużnika faktor pobiera ustalony procent z faktury faktoranta. Konkretne stawki zależą m.in. od ryzyka i częstotliwości transakcji. Oznacza to więc, że w większości przypadków przedsiębiorca nie odzyskuje 100% należności z przesłanej firmie faktoringowej faktury, choć i tak zwrot obejmuje jej większą część.
Jeśli interesuje Cię faktoring dla swojej firmy transportowej, pamiętaj również, że są jego różne rodzaje, gwarantujące różny stopień i skuteczność ochrony.
Umowy i windykacja w TSL z kancelarią transportową LEGALTRANS
Regularnie podpisujesz umowy transportowe i często zdarza Ci się stresować terminową płatnością? To sygnał, że najpewniej nie wdrażasz odpowiednich mechanizmów zabezpieczających. Pozwól nam rzucić na nie okiem i zarekomendować skuteczne dla danego przypadku instrumenty prawne, które pozwolą Ci realizować swoje usługi z większym spokojem i poczuciem bezpieczeństwa. Nasza kancelaria LEGALTRANS jest gotowa wspierać Cię również w windykacji faktur w transporcie, na każdym z jej etapów!
