Jak powinna wyglądać umowa transportowa 2026? Jakie zapisy warto zaktualizować, aby w jak najszerszym zakresie zabezpieczyć swój interes? To jedne z podstawowych pytań, które zadają sobie przewoźnicy drogowi u schyłku każdego roku kalendarzowego. Sprawdź, pod jakim kątem warto przeanalizować obecne umowy transportowe i na co zwrócić uwagę w przypadku prawa TSL w 2026 roku.
Co powinna zawierać umowa transportowa?
Umowa transportowa reguluje prawa i obowiązki stron związanych z przewozem towarów. Niezależnie od tego, czy jest to przewóz krajowy, czy międzynarodowy, kluczowe elementy takiej umowy powinny obejmować:
- dane stron (nadawca, przewoźnik, odbiorca);
- opis towaru;
- warunki przewozu;
- miejsce załadunku i rozładunku;
- termin dostawy;
- wysokość wynagrodzenia i warunki jego wypłaty;
- odpowiedzialność za szkodę i procedury reklamacyjne;
- klauzule dotyczące dokumentacji przewozowej (np. CMR, SENT);
- zapisy o karach umownych, odstąpieniu i sile wyższej;
- postanowienia o zgodności z prawem UE i krajowym;
- sąd właściwy do rozstrzygania sporów.
W przypadku umów transportowych, które ograniczają przewóz towarów do terytorium naszego kraju, przy kształtowaniu ich postanowień należy posiłkować się przepisami Kodeksu cywilnego oraz ustawy Prawo przewozowe. W przewozach międzynarodowych istotnym aktem prawnym będzie natomiast Konwencja CMR.
Każdorazowo warto aktualizować i analizować wszystkie z kluczowych postanowień. Od z pozoru błahych, jak dane kontrahenta, po szczególnie istotne kwestie, jak odpowiedzialność za szkody transportowe i kary umowne. Umowa transportowa powinna zawsze zostać dostosowana do specyfiki konkretnego zlecenia.
Umowa transportowa 2026 a zmiany w przepisach transportowych – na jakie zapisy warto zwrócić uwagę?
Od 2026 roku w życie wchodzą pewne zmiany legislacyjne obejmujące transport, które w niektórych przypadkach powinny zostać odzwierciedlone w umowach transportowych. Oto najważniejsze z nich:
1. Elektroniczna dokumentacja przewozowa (eFTI i e-CMR)
Rozporządzenie UE 2020/1056 wymaga stopniowego przejścia na elektroniczne informacje transportowe (eFTI). Od stycznia 2026 roku rozpoczyna się faza przygotowawcza, a od lipca 2027 roku państwa członkowskie będą musiały akceptować dokumenty przewozowe również w formie cyfrowej. Organom kontrolnym nie będzie wtedy wolno odmawiać uznania e-dokumentów, co zmieni sposób przekazywania dokumentacji transportowej. Dotychczasowe zapisy umów o przekazywaniu „oryginałów listów CMR” należy uzupełnić o zapis o elektronicznych kopiach.
Po wejściu w życie tych przepisów umowy transportowe powinny dlatego przewidywać:
- możliwość stosowania dokumentacji w formie elektronicznej,
- uzgodnione formaty e-dokumentów i platformy ich udostępniania,
- odpowiedzialność za prawidłowość przekazywanych danych.
2. Obowiązki wynikające z SENT i ICS2
Od marca 2026 rozszerzony zostanie zakres towarów objętych SENT (m.in. odzież, obuwie), a system ICS2, czyli unijny system wstępnej kontroli przesyłek towarów do UE, obejmie wszystkie drogowe przesyłki do UE i będzie stosowany już bez okresów przejściowych.
Umowy transportowe w 2026 roku, które będą dotyczyć tego rodzaju przewozów drogowych, powinny:
- precyzować, która strona odpowiada za zgłoszenia SENT/ICS2,
- zawierać zapis o obowiązku przekazania danych przez zleceniodawcę,
- przewidywać kary za brak terminowego zgłoszenia lub jego błędne wypełnienie,
- doprecyzować nowe obowiązki dla przewoźników przewożących obuwie i odzież.
3. System EU ETS2 (handlu emisjami) i koszty emisji CO2
Sytuacja związana z ETS2, czyli unijnym system handlu emisjami, wciąż pozostaje niejasna. Wszystko wskazuje jednak na to, że jego wejście w życie zostanie opóźnione, najpewniej do roku 2028. Gdy jednak już nastąpi, dotknie on transport drogowy.
ETS2 oznacza nową, dodatkową opłatę, doliczaną do m.in. hurtowej ceny benzyny i oleju napędowego. Jak zawsze celem jest zniechęcenie użytkowników do korzystania z nieekologicznych rozwiązań i przechodzenie na te, które są przyjaźniejsze dla naszego środowiska i ograniczają emisję CO2. Przewiduje się, że ETS2 uderzy głównie w mniejsze firmy transportowe, dla których koszty paliwa są jednym z głównych, największych wydatków.
W umowach transportowych w 2026 i 2027 roku warto rozważyć w związku z tym wprowadzenie klauzul waloryzacyjnych i siły wyższej. Jest to rekomendowane ze względu na możliwość zmian kosztów operacyjnych (paliwa, opłaty drogowe) oraz ryzyko dalszych nowelizacji. Uwzględnienie mechanizmów waloryzacji frachtu oraz przepisów o nadzwyczajnej zmianie stosunków (tzw. klauzula rebus sic stantibus) pozwolą renegocjować stawki w sytuacji znaczącego wzrostu kosztów niezależnego od stron.
Prawo TSL 2026 a umowy z kierowcami
Zmiany w przepisach transportowych w niektórych przypadkach mogą wpływać również na umowy zawierane z kierowcami zawodowymi.
Należy w szczególności pamiętać, że od lipca 2026 roku każdy pojazd o DMC od 2,5 tony wykorzystywany do międzynarodowego przewozu towarów będzie musiał posiadać tachograf II generacji. A to oznacza, że kierowcy wykonujący przewozy takimi pojazdami, będą podlegać pod przepisy dotyczące m.in. czasu pracy i odpoczynku kierowców oraz stosowania urządzeń rejestrujących. Powinni zostać również przeszkoleni z zasad ich prawidłowej obsługi.
Dodatkowo na prawo TSL w 2026 roku oddziałują również inne, wchodzące od nowego roku przepisy, w szczególności podwyżka płacy minimalnej do 4806 zł brutto i minimalnej stawki godzinowej do 31,40 zł brutto czy rozszerzenie pojęcia stażu pracy i zaliczenia do niego również okresów prowadzenia własnej działalności gospodarczej (co przełoży się w szczególności na wymiar urlopu pracowniczego).
Ponadto od nowego roku znacznemu rozszerzeniu mają ulec także kompetencje Państwowej Inspekcji Pracy, która to może zyskać prawo do przekształcania, na mocy decyzji administracyjnej (a więc bez konieczności postępowania sądowego), umów cywilnoprawnych i B2B na umowy o pracę. Pracodawcy powinni dlatego dokładnie przeanalizować podstawę zatrudnienia swoich pracowników i upewnić się, że dotychczasowe umowy cywilnoprawne lub współpraca na zasadzie B2B nie noszą znamion stosunku pracy.
Umowa transportowa 2026 przy wsparciu naszej kancelarii transportowej LEGALTRANS
Na wielu obszarach prawo TSL 2026 pozostaje jeszcze niewiadomą. Nie wszystkie planowane na nadchodzący rok zmiany zostały oficjalnie zatwierdzone – część z nich wciąż jest procedowana. Dlatego wymaga to ze strony przewoźników drogowych zachowania szczególnej czujności i reagowania na bieżąco.
Zachęcamy przez to, by w najbliższym czasie znaleźć wolną chwilę na audyt dotychczasowej dokumentacji transportowej i pracowniczej lub przynajmniej jednorazową konsultację prawną. Dzięki temu lepiej rozeznasz się w tym, jak wygląda obecnie sytuacja prawna Twojej firmy transportowej. Co jest robione dobrze, a co będzie wymagać poprawy w związku z już uchwalonymi, jak i dopiero co planowanymi zmianami w przepisach transportowych.
Pamiętaj, że umowy transportowe zawierane ze zleceniodawcami oraz umowy z Twoimi pracownikami lub podwykonawcami są fundamentem dobrze i stabilnie prosperującego biznesu. To od nich zależy Twoje bezpieczeństwo i spokój, dlatego, jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości co do poprawności poszczególnych zapisów, nie zwlekaj i skonsultuj je z zespołem LEGALTRANS!
