Nie każdy transport da się wykonać w 100% przy użyciu ciężarówki. Tam, gdzie transport drogowy to za mało, by dowieźć przesyłkę do miejsca przeznaczenia, tam pojawia się konieczność zastosowania transportu intermodalnego. Czym konkretnie jest ten rodzaj przewozów i pod jakie przepisy UE podlega transport intermodalny? Czy w 2026 roku na przewoźników czekają jakieś istotne zmiany w zakresie jego wykonywania?
Czym jest transport intermodalny?
Transport intermodalny to transport, który odbywa się z wykorzystaniem co najmniej dwóch różnych rodzajów środków transportowych (na przykład ciężarówka + pociąg, czyli transport drogowy + kolej), ale, co bardzo ważne – przy użyciu jednej, tej samej jednostki ładunkowej. A więc bez konieczności przeładowywania towaru. Oznacza to, że gdy towar wyrusza z punktu A na przykład w kontenerze albo nadwoziu wymiennym, to powinien dotrzeć w tej samej jednostce ładunkowej do punktu B. Musi więc w nim pozostać na całej trasie.
Transport intermodalny sprawdza się idealnie w przypadku przewozu ładunków trudnych do przeładowania lub, na które, taki dodatkowy przeładunek lub przeładunki mogłyby wpłynąć niekorzystnie, a także towarów wielkogabarytowych.
Do jego zalet należy większe bezpieczeństwo (m.in. poprzez mniejsze narażenie towaru na uszkodzenie wynikające z braku przeładunku) i większa ekologia, ze względu na ograniczony udział transportu drogowego, a co się z tym wiąże – mniejszy ślad węglowy.
Transport intermodalny a przewóz kombinowany
Przewóz kombinowany jest specyficznym rodzajem transportu intermodalnego, który charakteryzuje się tym, że na początkowym i końcowym etapie takiej operacji transportowej przewóz towaru musi nastąpić pojazdem samochodowym. Musi to być zatem transport drogowy, który pozwala na dostarczenie ładunku na przykład do portu w państwie A, a następnie jego odbioru z portu w państwie B i dowiezienie ciężarówką do miejsca docelowego.
Natomiast na pozostałym, środkowym (głównym) odcinku transport może odbyć się na przykład drogą morską, koleją czy żeglugą śródlądową, przy czym odcinek morski powinien przekraczać 100 km w linii prostej. Tu również obowiązuje zasada jednej jednostki załadunkowej. W praktyce zatem jeden ze środków transportu, określany jako bierny, często jest przewożony przez drugi środek transportu, określany jako czynny.
Definicję przewozu kombinowanego zawiera m.in. art. 4 pkt 14 ustawy o transporcie drogowym, która doprecyzowuje dodatkowo, że odcinek przewozu początkowego lub końcowego oznacza przewóz:
a) pomiędzy punktem, gdzie rzeczy są załadowane, i najbliższą odpowiednią kolejową stacją załadunkową dla odcinka początkowego oraz pomiędzy najbliższą odpowiednią kolejową stacją wyładunkową a punktem, gdzie rzeczy są wyładowane, dla końcowego odcinka lub
b) wewnątrz promienia nieprzekraczającego 150 km w linii prostej ze śródlądowego lub morskiego portu załadunku lub wyładunku.
Przepisy krajowe i przepisy UE – transport intermodalny
Transport intermodalny, w związku z tym, że najczęściej odbywa się na dalekich odcinkach, podlega nie tylko ustawodawstwu krajowemu, ale i przepisom unijnym i międzynarodowym. Jednym z takich aktów prawnych jest Dyrektywa Rady 92/106/EWG z dnia 7 grudnia 1992 r. w sprawie ustanowienia wspólnych zasad dla niektórych rodzajów transportu kombinowanego towarów między państwami członkowskimi.
Do transportu intermodalnego i przewozów kombinowanych nawiązuje też wspomniana już krajowa ustawa o transporcie drogowym, wskazując, że:
- wykonywanie międzynarodowego transportu kombinowanego nie wymaga posiadania zezwolenia zagranicznego ani zezwolenia polskiego przez przewoźnika zagranicznego, jeśli w umowach międzynarodowych, którymi Polska jest związana, przewidziano wzajemne zwolnienie w tym zakresie (art. 31);
- w przypadku wykonywania operacji transportu intermodalnego wysyłający ma obowiązek, by sporządzić i przekazać przewoźnikowi drogowemu deklarację określającą masę kontenera albo nadwozia wymiennego określoną w sposób zgodny ze stanem rzeczywistym (art. 31a zdanie pierwsze);
- przewoźnik drogowy jest natomiast zobowiązany do tego, by okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, deklarację, którą otrzymał od wysyłającego (art. 31a zdanie drugie). Za nieokazanie takiej deklaracji grozi mu kara w wysokości 1000 zł (art. 92e)
Transport intermodalny 2026 – czy przewoźników czekają jakieś zmiany?
Nadchodzący rok będzie dla transportu rokiem skupionym w szczególności wokół kwestii środowiskowych i postępującej w tej branży cyfryzacji, m.in. za sprawą rozporządzenia eFTI (elektroniczne informacje o transporcie) czy kolejnej aktualizacji unijnych klas emisji CO2, która ma przypaść na drugą połowę 2026 roku i tym samym spowodować, że następna grupa ciężarówek zostanie wykluczona z ulg.
Od czerwca 2026 roku w pełni operacyjny ma stać się także system ICS2, czyli unijna platforma do nadzorowania towarów przywożonych do UE, obejmująca wszystkie gałęzie transportu. Oznacza to, że wraz z tą datą powinny stosować go wszystkie kraje członkowskie, bez okresów przejściowych. Zmiany te dotkną cały sektor i są istotne również dla przewoźników wykonujących transport intermodalny.
Nie od dziś wiadomo, że Unia Europejska kładzie bardzo duży nacisk na ekologię i wymusza na przewoźnikach konieczność inwestowania w coraz to bardziej ekologiczne, niskoemisyjne pojazdy. Znaczenie zyskuje w takim rozrachunku transport intermodalny, który odgrywa ważną rolę w osiągnięciu założeń Europejskiego Zielonego Ładu i zrównoważonej mobilności. W 2024 roku przyjęto nowe wytyczne TEN-T (Rozporządzenie UE 2024/1679), które m.in. podkreślają znaczenie multimodalnych korytarzy i interoperacyjnych terminali. W tym samym roku Komisja Europejska zatwierdziła również projekt przewidujący dla Polski 180 mln euro na dofinansowanie transportu intermodalnego w naszym kraju. Program ten ma potrwać jeszcze do połowy czerwca 2026 roku.
Transport intermodalny spotyka się jednak z pewnymi trudnościami na szczeblu legislacyjny. Niestety, ale dotychczasowe próby wprowadzenia zmian w obowiązującej od 1992 roku Dyrektywie 92/106/EWG (będącej zarazem jedynym aktem na szczeblu unijnym, który odnosi się do transportu intermodalnego i kombinowanego), wciąż kończą się fiaskiem. Ostatni oficjalny projekt, opublikowany 7 listopada 2023 roku, który miał na celu ustanowienie nowych ram wsparcia dla przewoźników intermodalnych i zwiększenie konkurencyjności tego rodzaju przewozów, został zawieszony w październiku 2025 roku, z zamiarem jego wycofania i zastąpienia go nowym programem prac na rok 2026 przez Kolegium Komisarzy.
Jeśli Twoja firma transportowa potrzebuje wsparcia prawnego w przygotowaniu się na liczne, zapowiadane w tym sektorze zmiany, zapraszamy Cię już teraz do kontaktu z naszą kancelarią transportową LEGALTRANS! Możemy współpracować razem doraźnie lub w ramach stałej obsługi prawnej dla branży TSL, która daje Ci największy spokój i gwarancję bezpieczeństwa w obliczu ciągle modyfikowanych przepisów i nowych wymagań stawianych przed przewoźnikami drogowymi.
Źródła:
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CONSIL:ST_15200_2023_INIT
